ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਜੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਪਹਿਲੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂਵ ਵਿਆਸ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਵੇਦਵਿਆਸ ਜੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਵੇਂ ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਸਵਿਤਾ ਵਿਆਸ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਛੇਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤ्यु ਵਿਆਸ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਨਵੇਂ ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰਸਵਤ ਵਿਆਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਸਵੇਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਧਾਮਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਤੇਰਵੇਂ ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਚੌਦਵੇਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰਕਸ਼ੁ, ਸਤਾਰਾਂਵੇਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਤੰਜਯ, ਅਤੇ ਅਠਾਰਾਂਵੇਂ ਵਿੱਚ ਰਿਤੰਜਯ ਵਿਆਸ ਹੋਏ। ਇਕਵੀਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸ਼੍ਰਵਾ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਸ਼ਮਾਯਣ ਵਿਆਸ ਬਣੇ। ਪੱਚੀਵੇਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ, ਛੱਬੀਵੇਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਸ਼ਰ ਵਿਆਸ ਹੋਏ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੁਐਪਾਇਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹੀ ਹਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੈਲ ਨੂੰ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਜਿਸ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਯਾਜ਼ਨ ਪਦ੍ਧਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਉਦਗਾਤ੍ਰ ਪਦ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਣ ਪਦ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਯਜੁਰਵੇਦ ਨੂੰ, ਤੇ ਸਾਮ ਗੀਤ ਸਾਮਵੇਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਨੂੰ ਸੌ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਨੂੰ ਨੌ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਏਕ ਵੇਦ ਅਤਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਚਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਅਮਰ ਹਨ, ਉਹੀ ਵੇਦ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵੀ। ਇਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਉੱਚੀ ਜੋਤ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਣਯੋਗ ਹੈ। ਉਹੀ ਵੇਦ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵੀ; ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ, ਵੇਦ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਧਰਮਾਤਮਾਵਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੇਲੇ, ਜੋ ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਣਗਣਤ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਚਾਰੇ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਕ੍ਸ਼ਿਰਥ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਵਿੱਚ ਜੈਗੀਸ਼ਵਯਾ ਆਏ। ਦਸਵੇਂ ਵਿੱਚ ਭਰਗੁ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਗ੍ਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੌਦਵੇਂ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਜਟਾਮਾਲੀ, ਅਟਠਾਹਾਸ, ਦਾਰੁਕ ਅਤੇ ਲਾਂਗਲੀ ਆਏ। ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ, ਸਹਿਸ਼ਣੁ, ਸੋਮਸ਼ਰਮਣ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਕੁਲੀਸ਼, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਇਆਵਤਾਰ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਦੇਵেশ ਨਕੁਲੀਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣੇ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਉਹ ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕੇਸ਼, ਵਿਸ਼ੋਕ, ਵਿਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਸ਼ਾਪਨਾਸ਼ਨ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਨਾ, ਸਨਾਤਨ, ਮੁਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨੰਦਨ। ਫਿਰ ਸੁਧਾਮਾ, ਵਿਰਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਪਾਤ੍ਰਜਾ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜੋਤ ਜਗਾਉਂਦੀਆਂ ਆਈਆਂ ਹਨ।