ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ—ਦ੍ਰੋਣ, ਕੰਕ, ਮਹਿਸ਼ ਅਤੇ ਕਕੁਦਵਾਨ—ਜੋ ਉਸ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ ਆਦਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦਰਿਆ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ, ਲੋਕ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਨਿਰੋਗ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਪਸੀ ਮਿਲਾਪ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਵੈਸ਼ਯਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਹੈ, ਸ਼ੂਦਰ ਕਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹੋਏ ਕੁਸ਼ਾ ਟਾਪੂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਵੀ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ—ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਮੰਦਰ—ਜੋ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵਿਦਯੁਦ, ਅੰਭਾ ਅਤੇ ਮਹੀ ਨਦੀਆਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਈਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਾ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਵੈਸ਼ਯਾਂ ਨੂੰ 'ਸਨੇਹ' ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨੂੰ 'ਮੰਦੇਹ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਇਕੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਹੈ। ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਘੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੱਤਵਾਂ ਪਹਾੜ ਦੁੰਦੁਭਿਸ਼ਵਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਦਰਿਆ ਖਿਆਤੀ ਅਤੇ ਪੁੰਡਰੀਕ ਹਨ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ਯ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤ, ਉਪਵਾਸ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਦਾਨ-ਪੁੰਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਜਪ-ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਕੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਅਤੇ ਨੇੜਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਸ਼ਾਕ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਹੀਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ—ਅੰਬਿਕੇਯਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਰੀ—ਹਨ। ਮੁੱਖ ਨਦੀਆਂ ਇੱਖੁਕਾ, ਧੇਨੁਕਾ ਅਤੇ ਗਭਸਤੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਰੋਗ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਰਾਗ-ਦਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ਯ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ—ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਰਥਾਤ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਕੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ਵੇਤ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚਿੱਤ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹਨ। ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ—ਉੱਚਤਮ ਆਧਾਰ—ਦੀ ਧਿਆਨ-ਸਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਰੂਪ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਆਸ ਆਦਿਕ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸ਼ੋਭਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹਲਾਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੀਆਂ ਮਿਨਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਸੁੱਚੇ ਵਿਛੋਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਧੁਨ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਗਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਟਾਪੂਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਵਰਨਨ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਰੂਪ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।