ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਹੜੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਮਹਾਂ ਦੇਵੀ, ਮਾਤਾ ਦੁर्गਾ, ਆਪ ਹੀ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਯੋਗ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ, ਰਾਜਸੀ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਨਗਰੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਸਤੰਭ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤੋरणਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਆਪ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ—ਉੱਚਤਮ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਜੋਤ—ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਦਰਵਾਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ ਦਾ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਚਾਰ ਅਦਭੁਤ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਝੀਲਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਣਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਗ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਤੇ ਮੁਰਜਾ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਹ ਨਗਰੀ ਚਮਕਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ, ਦੇਵੀ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼, ਜੋ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਥਾਂ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੋਗੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹਨ। ਇਥੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਨਗਰੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਮਾਨੀ ਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਇਥੇ ਖੇਡਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਰੰਭਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਹਰ ਰਤਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਨਦੀਆਂ ਨਾਲ ਲਬਾਲਬ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਜੋਗੁਣੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਉੱਚਤਮ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਪਿਲਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਭਾਸਕਰ—ਅਤੁੱਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ—ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਠੰਢੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਨੰਦਨ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਦੂਰ ਹੀ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਆਚਾਰਯ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਕਰਦਮ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸੰਤ ਕুমਾਰ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਉਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਇੰਨੇ ਵੱਧ ਹਨ ਕਿ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ, ਲੂਣ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਪਲਕਸ਼ ਨਾਮ ਦੀ ਟਾਪੂ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲੇ, ਉੱਚੇ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤਵਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਵੈਭਰਾਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤ ਹੈ।