ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਦਾ-ਅਜਨਮਾ ਪਰਮ-ਪਿਤਾ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਕੜ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸੁਧ, ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਮਹਿਕਦਾ ਤੇ ਵੱਡਾ। ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਜਾਣਕ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਨਿਰਲੋਭ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਸੁਮਨਾ ਤੇ ਵੇਦਨਾਦਾ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਸ਼ ਹਨ। ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਭਗਤ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਆਪਣੇ ਦੇਵੀ ਸਮੇਤ, ਆਕਸਰ ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਉਤੇ, ਨਿਯਮਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਥੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਈਸ਼ਾਨ ਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੰਦ੍ਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਂ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਯੋਗ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ-ਸੁਖ ਦਾ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਦੋ-ਵਾਰ ਉਪਜੀ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਝੀਲਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਸਤੰਭ ਹਨ, ਜੋ ਅਣਮਾਪ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਲੇ, ਦਰਵਾਜੇ, ਮੀਨਾਰਾਂ, ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗੁੰਬਦ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਰਮ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਚਾਨਣ, ਵਿ਷ਣੂ ਖੁਦ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਰਤਨ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮੀ, ਅਣੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਚਾਰ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਜੜੇ ਹੋਏ ਜੀਣਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਬਣੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਕਰਣਿਕਾਰਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਬਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਗ ਨੂੰ ਮਨੋਹਰ ਮਹਲਾਂ, ਘੰਟੀਆਂ, ਤੇ ਯਕ-ਪੁੱਛੀ ਪੰਖਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗਾ, ਮੁਰਜਾ, ਵੀਣਾ, ਤੇ ਵਾਂਸਰੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਨ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੇਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਯੋਗ ਦੇ ਭਗਤ ਹੈ। ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸਿੱਧ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਯੋਗ ਹਨ। ਉਥੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ-ਨਾਰੀਆਂ ਘੇਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਉਥੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰਸ-ਸੁਖ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਰੰਭਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੇਮ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹਰ ਰਤਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਰੁਦ੍ਰਣੀਆਂ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਉਤਸੁਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਪਰਮ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਪਿਲਾ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਭਾਸਕਰ, ਅਣਮਾਪ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ, ਦਾ ਰਤਨਮਈ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਉਥੇ ਠੰਡੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗਤ, ਵੱਸਦੀ ਹੈ।