ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਥੇ ਹੀ ਭਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ ਇੱਕ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਅਤੇ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਕਸਰ ਦੇਵੀ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਖੁਦ ਨਾਰਾਯਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਲ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਸਫੈਦ ਬਲੌਰੀ ਖੰਭ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਹਲ ਸਰਵੋਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਪੂਜਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਅੱਠ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਤਪੋਵਨ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਅਜਨਮਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤ, ਉਸ ਅਜਨਮੇ ਪਰਮ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਕੜ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਗੰਧਤ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਮਨਾ ਅਤੇ ਵੇਦਨਾਦ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸ਼ਿਸ਼ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਲੋਕ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਸਾਧਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ਼ਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੂਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਮਾਹਾਨ ਦੇਵੀ, ਦੁਰਗਾ ਜੀ ਖੁਦ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਯੋਗ ਦੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀ ਕੇ, ਰਾਜਸਿੱਖੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ, ਉਥੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਨਗਰੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਲ ਹੈ, ਜੋ ਬਲੌਰੀ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਪਾਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਲ ਬੁਲੰਦ ਪਰਕਾਰੇ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ, ਮੀਨਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਹੋਏ ਤੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਜੋਤ ਹਨ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਸੁਭਾਗਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੂਲ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਚਾਰ ਸਰੋਵਰ ਹਨ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੋਵਰ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀੜੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਇਕ ਦੈਵੀ ਬਾਗ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਰੁੱਖ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਗ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲਾਂ, ਘੰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਯਕ-ਪੁੰਛ ਵਾਲੇ ਪੰਖਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਥਾਂ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਅਤੇ ਮੁਰਜਾ ਦੀ ਧੁਨ, ਵੀਣਾ ਅਤੇ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਾਤਾ ਸਦਾ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਾਧਕ ਅਤੇ ਸਿੱਧ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ, ਉਥੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨਗਰੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।