ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕੇਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਗਜਸ਼ੈਲ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਕਾ — ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਅਸਧਾਰਣ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਰਤਬਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪਹਾੜ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਖਿਵਾਸਾ, ਵੈਦੂਰੀਆ, ਕਪਿਲਾ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ — ਇਹ ਵੀ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ, ਸੁਪਕ੍ਸ਼, ਕੰਗਕ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਪਿਲਾ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਜਨਾ, ਮਧੁਮਾਂਸ, ਕੁਮੁਦਾ ਅਤੇ ਮੁਕੁਟਾ — ਇਹ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਪਾਰਿਜਾਤ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਪਿਲੋਦਕਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਪਹਾੜ ਰਾਜਸੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੰਖਕੂਟ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਨਾਗ ਨਾਮਕ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਮਯੂਰ, ਕਪਿਲਾ ਅਤੇ ਮਹਾਕਪਿਲਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਕੇਸਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਉਥੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਾਟੀਆਂ, ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਸੁੱਚੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਧੂੜ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਇਹਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਪੇਂਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਤਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਸਦਾ ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਥੇ ਆਤਮਿਕ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ। ਉਥੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪ੍ਰਮਥਾ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰਮਪਿਤਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜੋਵਤੀ ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਜਪ-ਤਪ ਅਤੇ ਯਜ੍ਯ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਜੇਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੰਯਮਨੀ ਨਾਮਕ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਉਹਨਾਂ ਧਰਮਾਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਕਸ਼ੋਵਤੀ ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਤਾਮਸੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ੁੱਧਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਤ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਧਵਤੀ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੰਜਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਅਬਿਨਾਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਨਾਮਕ ਚਮਕਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਯਸ਼ੋਵਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸਭ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਿਵਾਸ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ, ਗੰਗਾ ਜੀ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰਦੀ ਹੈ।