ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਰਤੀ-ਕਮਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਕਮਲ ਦੇ ਮੱਧ-ਭਾਗ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਨੀਲਾ, ਸ਼੍ਵੇਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਤਰ ਦਾ ਸੀਮਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉਚਾਈ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਲੋਕੋ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹਰਿਵਰਸ਼ਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੁਰੁ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉਭਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਬਣੇ ਸਥੰਭ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਪੁਲਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵਾ ਪਹਾੜ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਨਾਮ ਜੰਬੂ ਕਿਉਂ ਪਿਆ, ਇਹ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਜੰਬੂ ਫਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥੰਭਣ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਸੀਆਂ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਉਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਮੱਤਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਤੋਂ ਜੰਬੂਨਦਾ ਨਾਂ ਦਾ ਸੋਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੈਭਰਾਜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਾਵਿਤ੍ਰ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਝੀਲਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ। ਵੈਕੰਕਾ, ਮਣਿਸ਼ੈਲਾ ਅਤੇ ਋ਕਸ਼ਵਾਨ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਿਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਕੂਟ, ਸ਼ਿਖਰਾ, ਪਤੰਗਾ ਅਤੇ ਰੁਚਕਾ; ਸਮੂਲਾ, ਵਸੁਧਾਰਾ, ਕੁਰੁ ਅਤੇ ਸਾਨੁਮਾਨ; ਇਕਸ਼੍ਰਿੰਗਾ, ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ, ਗਜਸ਼ੈਲਾ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਕਾ—ਇਹ ਸਭ ਪਹਾੜ ਆਪਣੇ ਦਿਵਿਆ ਕਰਤਬਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਸ਼ਿਖਿਵਾਸਾ, ਵੈਦੂਰੀਆ, ਕਪਿਲਾ, ਗੰਧਮਾਦਨ; ਸੁਪਾਰਸ਼ਵਾ, ਸੁਪਕਸ਼ਾ, ਕੰਕਾ, ਕਪਿਲਾ; ਅੰਜਨਾ, ਮਧੁਮਾਂਸ, ਕੁਮੁਦਾ, ਮੁਕੁਟਾ; ਪਾਰਿਜਾਤਾ, ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ, ਕਪਿਲੋਦਕਾ—ਇਹ ਸਭ ਪਹਾੜ ਸਿਧ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸ਼ੰਖਕੂਟਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾ, ਹੰਸਾ, ਨਾਗਾ; ਮਯੂਰਾ, ਕਪਿਲਾ, ਮਹਾਕਪਿਲਾ—ਇਹ ਲਕੜੀ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਝੀਲ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੇਸਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਾਟੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੁੜੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਇਸ ਨਿਵਾਸ ਨੂੰ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਪੇਂਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੰਤ ਕੁਮਾਰ, ਮਹਾਨ ਜੋਗੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਕੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤਪस्वੀ ਉਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।