ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਓਹ ਸਮੇਂ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਸੁਵਰਣ ਰਥ, ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵਰਭਾਨੂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਰਥ ਛੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਥ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ, ਧ੍ਰੂਵ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੱਧੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਥ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਨੰਦਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਵੈਰਾਜਾ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਵੀ ਹਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਮੁੜ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਪਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਯੋਗੀ, ਤਪस्वੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ; ਉਥੇ ਵਿ਷्णੂ ਹਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਹਨ। ਉਹ ਥਾਂ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਥੇ ਹੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਹਰੀ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪਰਮ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਹੀ ਭਾਵਨਯੋਗ ਭਵਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲੱਖਾਂ ਯੋਗੀਆਂ, ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਭਗਤ, ਇਸ਼ਵਰੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਾਕ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਵੇਖਣਗੇ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਮਹਾਤਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਹਨ, ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਓ। ਇਹ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਪਾਤਾਲ-ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਵਿਟਲ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਲ ਨੂੰ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਹੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਸਾਤਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਲਾਤਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਸੁਤਲ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮਹਾਂਤਕਾ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਮਾਦਾ ਦੈਤ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜੰਭਾ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹਯਗਰੀਵ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਤਾਲ-ਲੋਕ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਬੁਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਇੰਨੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਕਾਲਾਗਨੀ, ਰੁਦ੍ਰ, ਯੋਗ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਨਰਸਿੰਹ ਅਤੇ ਮਾਧਵ—all ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਲਾਗਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੰਤ ਵੇਲੇ, ਉਹ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਦਿਆਂ, ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਲਯ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਸਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਹੋਰ ਵਿਵਸਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਕੁਸ਼, ਕ੍ਰੌਂਚ, ਸ਼ਾਕ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸੱਤਵੇਂ ਦਵੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਦੂਜਾ ਟਾਪੂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੁੰਦਰ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਹਨ: ਦਧਿਓਦ, ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਟਾਪੂ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਪੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਹਣੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਮਾਊਂਟ ਮੇਰੂ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਇਕਾਈਆਂ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬੱਤੀ ਇੱਕਾਈਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।