ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਨ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ‘ਸਪਤਭਿਸ’ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਣ ਵੀ ਹੈ। ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਸ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭਾਗਾ ਦੇਵ ਗਿਆਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਰਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰੰਗ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਠੰਢ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਅਮਰਤਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗੁਣਤਾਵਾਂ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੰਗਲ, ਮੰਧ, ਰਹੂ ਅਤੇ ਕੇਤੂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਠਵੇਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ, ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਪ੍ਰਵਾਹ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਸ-ਦਸ (ਕਿਰਣਾਂ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹ) ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਘਟ ਅਤੇ ਵਾਧ ਸਥਿਰ ਤੇ ਨਿਯਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭਰਪਾਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੋਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ‘ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ’ ਕਿਰਣ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਿਮਾ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਪੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਉਸ ਬਚੀ ਹੋਈ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚੰਦਰਮਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਅਤੇ ਪੁੰਨਮਈ ਰਸ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਘਟ ਅਤੇ ਵਾਧ ਸੂਰਜ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਸੁਵਰਣ ਰਥ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਵਰਭਾਨੂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਛੇ ਘੋੜੇ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਥ ਧ੍ਰੁਵ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਘੁੰਮਦੇ ਅਤੇ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਨੰਦਨ ਆਦਿਕ, ਸਥਾਪਤ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ, ਵੈਰਾਜਾ ਦੇਵਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ। ਉਥੇ ਉਹ ਹਨ ਜੋ ਮੁੜ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ; ਇਹ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਯੋਗੀ, ਤਪस्वੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਉਥੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਵੀ ਹਨ। ਉਸ ਲੋਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਹਰੀ ਜੀ ਵਿਅਪਕ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਭਵਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਯੋਗੀਆਂ, ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਭਗਤ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤਪ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੈ, ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਥੱਲੇ ਮਹਾਤਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।