ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਨੀਲਕੰਠ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਕਿਰਣਾਂ, ਜੋ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਇੱਕ ਕਿਰਣ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਚਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਸੰਯਦਵਸੁ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਪੁਮਨਾ ਹੈ, ਠੰਡੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਰੀਕੇਸ਼ਾ ਕਿਰਣ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਚਾ ਕਿਰਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੁਕਰ (ਵੈਨਸ) ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੱਤਵੀਂ ਕਿਰਣ, ਸੁਰਾਟ, ਸ਼ਨੀ (ਸੈਟਰਨ) ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਣਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵਧ ਕੇ, ਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਰਜ, ਜੋ ਤੇਜ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ, ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਦੈਵ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਸੌ ਨਲੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ 'ਅਮ੍ਰਿਤ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਵਰਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਕਿਰਣਾਂ 'ਚੰਦ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ 'ਸ਼ੁਕਰ' ਨਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਦੀ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਾ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਧਾਤਾ ਕਿਰਣ; ਵਿਸਾਖ ਵਿੱਚ, ਤਪਨਾ; ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ, ਵਿਵਸਵਾਨ; ਪ੍ਰੌਸ਼ਠਪਦ ਵਿੱਚ, ਭਾਗਾ; ਮਾਰਗਸ਼ੀਰ ਵਿੱਚ, ਮਿਤ੍ਰ; ਪੌਸ਼ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਦੀਵੀ। ਪੁਸ਼ਨ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਪਤਭਿਸ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਕਿਰਣ ਵੀ। ਵਿਵਸਵਾਨ ਦਸ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਗਾ ਗਿਆਰਾਂ ਨਾਲ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਗਤ ਦਾ ਰਚਿਯਤਾ, ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤਾਮੜੀ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਠੰਡੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਲਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਅਮਰਤਾ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਗਲ, ਮੰਧਾ, ਰਾਹੂ ਅਤੇ ਕੇਤੂ ਵੀ ਅੱਠਵੇਂ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਸ ਖੱਬੇ ਤੇ ਸੱਜੇ ਜੁੜੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦ ਨੂੰ ਚੰਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਧਾ ਤੇ ਘਟਾਅ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਸਚਿਤ ਤੇ ਸਥਿਰ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਰੋਜ਼, ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਕਿਰਣ, ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ, ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਰੋਜ਼। ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤਮਈ ਭੋਜਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਮ੍ਰਿਤਮਈ ਤੇ ਪੁਣਯ ਸਰੂਪ ਚੰਦ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉੱਚੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਧਾ ਤੇ ਘਟਾਅ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਰਥ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।