ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਤਕਰਮੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੋ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਦੇਵਤਾ ਕੇਵਲ ਸੂਰਜ ਹੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਭਾਗ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਛੰਦਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨਤਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਅਤੇ ਵਿਵਸਵਤ, ਪੂਸ਼ਨ, ਪਰਜਨਯ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ੁ – ਇਹ ਸਭ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਸੰਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਾ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਰਦਵਾਜ, ਗੌਤਮ, ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੂ – ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਥਸਵਨ, ਫਿਰ ਵਰੁਣ, ਸੁਸ਼ੇਣ ਅਤੇ ਸੇਨਜਿਤ – ਇਹ ਮੁਖੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਲਗਾਮ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸੱਪ, ਇੱਕ ਬਾਘ, ਇੱਕ ਘੋੜਾ, ਹਵਾ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ – ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਲਾਪਤ੍ਰ, ਸ਼ੰਖਪਾਲ ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ; ਕੰਬਲਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤਾਰ – ਇਹ ਸੱਪ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੜੀਵਾਰ ਢੋਣਦੇ ਹਨ। ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਵਸੁਰੁਚਿ, ਅਰਵਾਵਾ ਅਤੇ ਅਸੁਰਥਾ – ਇਹ ਭਾਨੂ (ਸੂਰਜ) ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੜਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਮੇਨਕਾ, ਸਹਜਨਿਆ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ, ਪੂਰਵਚਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤਿਲੋਤਮਾ – ਇਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਮਹਾਨ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਚਮਕ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਢੋਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮਾਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਯੁੱਗ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਦਾ-ਅਵਿਨਾਸੀ ਨੀਲਕੰਠ (ਸ਼ਿਵ) ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ, ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਵਜੋਂ, ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਕਿਰਣਾਂ, ਜੋ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਚਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਉੱਤਮ ਸੰਯਦਵਸੁ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ 'ਸੁਪੁੰਮਾ' ਠੰਡੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 'ਹਰੀਕੇਸ਼ਾ' ਕਿਰਣ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। 'ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਚਾ' ਕਿਰਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੁਕਰ (ਵੈਨਸ) ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੱਤਵੀਂ 'ਸੁਰਾਟ' ਕਿਰਣ ਸ਼ਨੀ (ਸੈਟਰਨ) ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਣਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਧ ਕੇ ਸਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦਾ ਭੰਡਾਰ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।