ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ Ṛṣabha ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮਰੁਦੇਵੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ Ṛṣabha ਨੇ ਵਨਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਬਣੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਮਤੀ ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ ਤੋਂ ਪૃਥੁ, ਪૃਥੁ ਤੋਂ ਰਕਤ ਅਤੇ ਰਕਤ ਤੋਂ ਗਯਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਗਯਾ ਤੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੀ। ਟਵਸ਼ਟਾ, ਟਵਸ਼ਟੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਜਸ ਤੋਂ ਵਿਰਾਜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਵਿਸ਼ਵਜੋਤਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਜੋਤਿਸ਼ ਨੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਧਰਮੀ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਹੋਣਹਾਰ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਜਨਲੋਕ, ਤਪੋਲੋਕ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਤੋਂ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਭੂਲੋਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੂਵਰਲੋਕ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਰੰਤ, ਸਵਰਲੋਕ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਅਸੀਆਂ spokes ਹਨ। ਉੱਥੇ ਸੰਵਾਹ ਅਤੇ ਵਿਵਾਹ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਰਵਾਹਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਉੱਚੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਤਾਰੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬੁਧ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਉਸ਼ਨਸ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹੀ ਭਾਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਨਾਰਾਇਣ ਹਨ। ਉਸ ਮੰਡਲ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਮਾਪਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਵਰਭਾਨੂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਾਪ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸਥਿਤੀ, ਤੀਜੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਗਵ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਪੈਰ ਦੇ ਮਾਪ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਬੁਧ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪੈਰ ਦੇ ਮਾਪ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਬੁਧ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਦੂਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਡਲ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਪੰਜ, ਚਾਰ, ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਅੱਧ-ਯੋਜਨ ਦੀ ਮਾਪ ਵੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਸ਼ਨੀ, ਅੰਗੀਰਸ ਅਤੇ ਵਕ੍ਰਾ ਨੂੰ ਧੀਮੇ ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਜਾਣ। ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਬੁਧ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਕ੍ਰਾ, ਭਾਰਗਵ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਵਕ੍ਰਾ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਗੁਣਾ ਲੰਮਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਉਸ ਰਥ ਦੀ ਧੁਰੀ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਹੀਆ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੰਪੂਰਨ ਕਾਲ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਇਕ ਸਾਲ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।