ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਧਾਤੀ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਧਾਤੀ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਧਾਤਕੀ ਜਾਂ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਕੁਸੁਮੋੱਤਰਾ, ਮੋਦਾਕੀ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਕੁਮਾਰਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਸੀ। ਛੇਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਮੋਦਾਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਵੱਡਾ ਦਰਖ਼ਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਨਿਪੁਣ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਬੜਾ ਮਨੋਹਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ। ਛੇਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਭਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਕਪਿਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਾਣੋ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਧਿਉਤ, ਮਾਨਸ ਅਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੋਏ। ਆਨੰਦ, ਸ਼ਿਵ, ਖ਼ੇਮਕ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ, ਹੇ ਦੁੱਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੁੱਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣ: ਰਮਯ, ਹਿਰਣਵਾਨ, ਕੁਰੂ, ਭਦਰਾਸ਼ਵ, ਕੇਤੁਮਾਲ ਅਤੇ ਹਲਕਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਹੇਮਕੂਟ ਦੀ ਧਰਤੀ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਵੇਤ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਹਿਰਣਵਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਕੇਤੁਮਾਲ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਰੁਦੇਵੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ਭਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਣਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਗਿਆਨ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਸੁਮਤੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਇੰਦ੍ਰਧੁਮਨਾ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਥੁ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਿਥੁ ਤੋਂ ਰਕਤ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਗਯਾ ਜੰਮਿਆ। ਗਯਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਟਵਸ਼ਟਾ, ਟਵਸ਼ਟੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਰਜਸ ਤੋਂ ਵੀਰਜਾ ਜੰਮਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਧਰਮੀ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਨਲੋਕ, ਤਪੋਲੋਕ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਸੁਮਾਂਡਲ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ) ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਭੂਰਲੋਕ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦੁੱਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮੇ। ਭੁਵਰਲੋਕ ਵੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਡਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਸ੍ਵਰਲੋਕ ਦਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ spokes ਹਨ। ਉੱਥੇ ਸੰਵਾਹ ਅਤੇ ਵਿਵਾਹ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਪਰਾਵਾਹਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੰਡਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਤਾਰੇਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦੂਰੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮਾਪਾਂ ਤੇ, ਬੁਧ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਉਸ਼ਨਾਸ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੋਈ।