ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਹੰਸਪ੍ਰਪਤਨ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਉਥੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਦਸ ਕਰੋੜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੰਦੇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਥਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੁਆਰ ਤੇ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਉਥੇ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗੰਗਾ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਕਲਿਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਕਲਿਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਸੰਚਿਤ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਸਕੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਥੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਮੁਕਤ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਪੰਜੋ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਉਨਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਆਦਰਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਰਹੂ ਦੇ ਚੰਗਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੇ ਛੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਆਦਰਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਡਿੱਗਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਧਨਾਢ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਲੱਖ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭੋਗੇ ਗਏ ਫਲ ਦੀ ਵੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ—ਉਥੋਂ ਡਿੱਗਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ, ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਰਿਣਪ੍ਰਮੋਚਨ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਧੰਨਵੰਤ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਚਾਰਣ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੂਰੋਂ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਸੁਰਗ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਜਾਹਨਵੀ' ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਵਟਵ੍ਰਿਖਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਦਾ ਉਥੇ ਵਸਦੇ ਹਨ; ਉਹੀ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉਹੀ ਤਪੋਵਨ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਮਾ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਭਗਤ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਕੰਨ ਵਿਚ ਸੁਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।