ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਮੁਕਤੀ ਪਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਊਂਦਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਉੱਚਾ ਪਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅਵਿਮੁਕਤ (ਵਾਰਾਣਸੀ) ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇਹ ਗੁਪਤ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਹੈ—ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜੋ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਦ ਹੈ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਸ਼ੁਭਤਾ ਹੋਰ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਤਾਰਕ ਨਾਮਕ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉੱਚਾ ਪਦ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅਵਿਮੁਕਤ ਨਾਮਕ ਸੂਰਜ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਲਈ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ, ਭਜਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ਰੀਰ, ਨਾ ਮਨ, ਨਾ ਬੋਲ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਉਹ ਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਿਰਿਸ਼ਾ (ਸ਼ਿਵ) ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਚ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਥਾਂ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਚ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਅਵਿਮੁਕਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੇ। ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਥੇ ਅਤੇ ਆਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਿਹੜੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਓੰਕਾਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗਿਆ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ। ਕੇਵਲ ਇਸਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਜੋ ਸਦਾ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਇੱਥੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਲਿੰਗ ਓੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਲਿੰਗ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸਿਰਜਣ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼। ਜੋ ਲਿੰਗ ਓੰਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਨਿਵਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।