ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖਰੀ ਵੱਖਰੀ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਾਂ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਪਰ, ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਬੋਲਣ, ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਚਲਣ-ਚਾਲ, ਜੋ ਰਜੋਗੁਣ ਅਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦਵਾਪਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਦਵਾਪਰ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਇਹ ਚਲਣ-ਚਾਲ ਉਤਸ਼ੇਪ ਹੋ ਕੇ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸੇ ਚਲਣ-ਚਾਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਅਣਹੋਣੀਆਂ ਦਾ ਡਰ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਲਚੀ ਲੋਕ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਬੈਠਣ ਤੇ ਸੁੱਤਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨਰੋ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਅਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਿਹੜੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ ਹਨ (ਦਵਿਜ), ਉਹ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਵੇਦ, ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਗੇ। ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਮੰਗਣ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੱਖਣਗੀਆਂ। ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਗੇ। ਚੋਰ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨਗੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਚੋਰ ਤੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੁਰਾ ਲੈਣਗੇ। ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਕਰਕੇ, ਤਮੋਗੁਣੀ ਚਲਣ-ਚਾਲ ਹੀ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣਗੇ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੂਦਰ, ਉੱਚ ਜਾਤ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਚੁੱਕਣਗੇ। ਰਾਜਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਅਨੁਚਿਤ ਕਰਮ ਕਰ ਬੈਠੇਗਾ। ਜਿਹੜਿਆਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਗਿਆਨ, ਧਨ, ਤੇ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ। ਦਵਿਜ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਦਰ 'ਤੇ ਖੜੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ ਜਾਣਗੇ। ਉਹ ਵੇਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਭਯਾਨਕ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਗੇ। ਇਹ ਯੁੱਗ ਐਸਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸੈਂਕੜਿਆਂ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਪਸਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਭਗਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਇਸ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣਗੇ। ਪਰ ਕੀੜੇ, ਚੂਹੇ ਅਤੇ ਸੱਪ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨਗੇ। ਜੋ ਦਵਿਜ, ਕਦੇ ਡੱਖਾ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਕਲੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਅਰਥ ਧਰਮ-ਆਚਰਨ ਕਰਨਗੇ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ। ਪਰ ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਵ੍ਰਤਾਂ ਤੇ ਆਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਗੇ, ਮੰਦ ਚਲਣ-ਚਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਤਮੋਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਚੰਡਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਗਿਰ ਜਾਵਣਗੇ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।