ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਉੱਚਤਮ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅੱਜ ਨਿਭਾਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਈਸ਼ਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਜਾਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਪਰ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ। ਤੀਜਾ ਯੁਗ ਦੁਆਪਰ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਯੁਗ ਕਲੀ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਯਜਨ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਦਾਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ। ਪਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪਿਨਾਕਾ ਧਾਰੀ, ਚਾਰੋਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਸ਼ਯ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮਾਧਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਆਯੁ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਘਰ-ਵਿਹਾਰ ਰਹਿਤ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਜਦ ਉਹ ਪੁਰਣਤਾ ਖੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਪੁਰਣਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਬਦਲਾਂ ਅਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਘਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ, ਅਚਾਨਕ, ਲੋਭ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਘਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਜੋ ਸੱਚੇ ਸਨ, ਉਹ ਪੁਰਣਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਪੜੇ, ਫਲ ਅਤੇ ਗਹਣੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਹਰ ਛੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਹਦ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਪੁਰਣਤਾ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼, ਤ੍ਰਿਪਤ ਅਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਮਧੁ ਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਦ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਦ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਆਸ਼ਾ-ਪੂਰਨ ਰੁੱਖ ਵੀ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਦੁਅਲਤਾ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਤੋਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਘੇਰੇ ਬਣਾਉਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ-ਪੂਰਨ ਰੁੱਖ ਗੁਆਚ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ-ਉਪਾਯ, ਵਧੇਰੇ ਮੀਂਹ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਨਾਲ, ਨਦੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਬੂਟੇ ਵੀ ਆਏ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਹੋਣਾ ਨਿਯਤ ਸੀ, ਸਿਰਫ਼ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਚਲਣ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ। ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਪਰਮ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਿਥੁ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਖਜ਼ਾਨੇ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਿਕਾਲੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਦੀ ਰੀਤ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੀਵ-ਮਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ, ਵਾਸਨਾ, ਲੋਭ, ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਦੁਆਪਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ।