ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜ਼ੋਰ-ਜਬਰ ਦੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦੈਤ ਬਾਣਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਦੁਵਾਰਕਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਣ। ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਹੋ ਚੁਕੇ ਹਨ; ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।” ਪਰ ਇਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਲੋਕ ਪਾਪ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣਗੇ। ਪਰ ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਉੱਤਮ ਦੁਜਾਤੀ ਲੋਕ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਉੱਚੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਰੱਖਣਗੇ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮਹੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਪਿਨਾਕੀ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਈਸ਼ਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਮ, ਮਨ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਕਰੇ। ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਐਸੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੌਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸ਼ਾਪਿਤ, ਉੱਤਮ ਦੁਜਾਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਫਿਰ ‘ਓਮ’ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਆਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ; ਹੋਰ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁਂਦੇ ਹੋ? ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੂਤ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਨਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ), ਜੋ ਪੂਰਨ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਦਵੈਪਾਇਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ। ਅਰਜੁਨ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੇ? ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਮੇਰਾ ਕਿਹੜਾ ਕਰਤਬ ਹੈ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਵਾਲੇ?” ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਰਾਣਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਉਥੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਨਾ ਆਸ਼੍ਰਮ। ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਉਪਾਏ ਹੈ। ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਸਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੋਣਗੇ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਆਪਣਾ ਉੱਚਾ ਕਰਤਬ ਨਿਭਾ ਲਓ, ਤਾਂ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।” ਅਰਜੁਨ ਨੇ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਦੁਜਾਤੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਫਿਰ, ਈਸ਼ਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਕਰਤਬ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੈਂ ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ। ਤੀਜਾ ਯੁਗ ਦਵਾਪਰ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਚੌਥਾ ਕਲੀ ਹੈ। ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ (ਯੱਗ) ਹੀ ਮੁੱਖ ਹੈ; ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦਾਨ ਹੀ ਮੁੱਖ ਹੈ। ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ (ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ) ਦੀ।” “ਧਨਵੰਤ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਪਿਨਾਕਾ (ਧਨੁਸ਼) ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰੇ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਸ਼ਯ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਅਸਲੀਅਤ ਹੀ ਬਚਦੀ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਕਰਤਬ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਧਰਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ।