ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਕਥਾ ਅਜਿਹੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੈ: ਉਪਕੁਰਵਾਣਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਉਪਕੁਰਵਾਣਾ ਹੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਨੈਸ਼ਠਿਕਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਮੌਤ ਤੱਕ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦਾ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਕੱਲਾ, ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਵਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਰਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਿਖਾਰੀ, ਉੱਚਤਮ ਵਿਰਕਤ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਭਿਖਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਰਕਤ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਵਿਰਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚਤਮ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਉੱਚਤਮ ਚਿੰਤਨ ਹੀ ਆਖਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਸਵੈ-ਸਵਰੂਪ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਬਣਾਓ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਬਣਾਏ। ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦੇਵੇਗਾ। ਰਜਸ, ਸਤਵ ਅਤੇ ਤਮਸ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਮ-ਪੁਰਖ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਸਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਧਿਆਨ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉੱਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਨਾਲ, ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਰਮ-ਪੁਰਖ, ਅਵਿਆਕਤ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਰੀਰ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਅਵਿਨਾਸੀ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਤਿੰਨ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੈਸ਼ਣਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹਰਾ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ। ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟੀ ਭਸਮ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਸੁਗੰਧਤ ਜਲ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਤਿਲਕਾ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਉਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਧਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰਾ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧारण ਕਰਨ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਿਲਕਾ ਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਦਿਵਯ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿੰਨ-ਗੁਣਾ ਆਯੁ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਵ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਵਿਜੈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਅਤੇ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਟਲ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਕ੍ਰਮਬੱਧਤਾ ਦੱਸੋ। ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪੜਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੇ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਇਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਿਆਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਯਜਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕਰੇ; ਜੇ ਵਿਰਕਤ ਹੋਵੇ, ਤਿਆਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਕੇ ਤਿਆਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ, ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਤਿਆਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ, ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।