ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, “ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ।” ਇਹ ਇੱਛਾ ਲੈ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਜੇਤੂ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠੋਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਤਪ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਚੇਤਨ ਤੱਤ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਉਪਮਨਯੂ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਉਚਾਰਣਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਓਥੇ ਸੁੱਚੇ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਠੰਡੇ ਸਰੋਵਰ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਕੁਝ ਯੋਗੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨੱਕ ਦੇ ਆਗੇ ਟਿਕਾਈ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਆਸ ਪਾਸ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਥਾਂ ਸਦਾ ਤਪਸਵੀ, ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਓਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਗਾ ਸਦਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ, ਮਾਧਵ ਨੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਨਮਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਲੋਕ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਆਦਿ-ਦੇਵ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਆਪ ਹੀ ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ ਸੀ, ਫਿਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਆਇਆ। ਉਹ ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਅਜਰ, ਅਨੰਤ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨਾਥ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸੀ। ਗੋਵਿੰਦ ਜਲਦੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੁੱਲ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਚੌਲ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ, ਸ਼ੁਭ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਾਹੀਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਨਗਰੀ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਛਾਲਾ ਪਹਿਨੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਦੇ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਇਆ ਹੈ—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਕਾਰਣ ਆਏ ਹੋ?” ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਨੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਥ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ?” ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਹੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਜੋ ਜਪ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।