ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਪਰ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਕংস ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਜੁਦਾਸ, ਭਦ੍ਰਦਾਸ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੀਰਤਿਮਾਨ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਲਧਾਰੀ ਬਲਭਦਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਘਰੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਬੜੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਤੇ ਤਲਵਾਰਧਾਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰੁਸ਼੍ਰਵਾ, ਚਾਰੁਯਸ਼ਸ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾ ਆਦਿ ਸੀ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਜਾਂਬਵਤੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਹੱਸਮੁਖ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਮੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵੋ।” ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਤਪ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਠਿਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਤਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਤਪ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਕੇ ਉਪਮਨਯੂ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ। ਉਹ ਥਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਓਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਠੰਢੇ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਵੀ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਕਈ ਯੋਗੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਨੱਕ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸिरे ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਓਹ ਥਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵਾਚਕ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਂਤ, ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸਨ। ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਉੱਥੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਸਦਾ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਾਧਵ ਨੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਆਦਿ-ਦੇਵ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਆਦਿ-ਪੁਰਖ, ਉੱਥੇ ਆਏ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਫਿਰ ਆਕਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਉਹ ਆਦਿ-ਰਹਿਤ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅਨੰਤ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਹਨ। ਗੋਵਿੰਦ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਅਣਮਾਪ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੁਭ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਅਡੋਲ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਇੱਛਿਤ ਕਰਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਨਗਰੀ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਅਤੇ ਛਾਲੇ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ।