ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪ੍ਰਥੁਕਰਮਾ ਦੇ ਘਰ ਪ੍ਰਥੁਜਯਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਥੁਜਯਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਥੁਸ਼੍ਰਵਾਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਥੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ। ਪ੍ਰਥੁਸ਼੍ਰਵਾਸ਼ ਦੇ ਪਾਸ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਵਚ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਦਰਭਾ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਤੇ ਵਿਦਰਭਾ ਤੋਂ ਕਰਥਾ ਅਤੇ ਕੈਸ਼ਿਕਾ ਹੋਏ। ਕਰਥਾ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤਿ, ਧ੍ਰਿਤਿ ਤੋਂ ਸੰਸਤਾ, ਤੇ ਸੰਸਤਾ ਤੋਂ ਸੁਮੰਤੁ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਸੁਮੰਤੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਨਲ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋਤਿਸ਼ਮਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ ਸੀ। ਵਪੁਸ਼ਮਾਨ ਤੋਂ ਵਿਤਰਥਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਲ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੋਂ ਨਿਵ੍ਰਿਤਿ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਨਿਵ੍ਰਿਤਿ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰ੍ਹਾ। ਜੈਮੁਤੀ ਬਹੁਤ ਵੀਰਵਾਨ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਅਚਲ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਡਰ ਕਰ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਦੁਰਯੋਧਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਲਗਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਭਾਲਾ ਫੜ ਕੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਪਰਮ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ। ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਰਜ਼ੀ ਕੀਤੀ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਉਸ ਨੇ ਬਿਨੈ ਕੀਤੀ ਉਸ ਬੋਲ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਰਾਜ਼ਵਾਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। "ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸ਼ਰਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਡਮ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ," ਉਸ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਮਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਥਾਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਛੇਦ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ, ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ ਦੈਤ ਮਰ ਗਿਆ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨਿਰਭੈ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਪੁਰੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਕਸ਼ਤ੍ਰਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਸੂਤਰਮਾ ਤੇ ਅਨੁਰਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਦਾਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕੁੰਦਾਗੋਲ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੋਈ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ ਕੁੰਦਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਧਰਮਕਰਤ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਭਜਮਾਨਾ, ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ। "ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ," ਐਸਾ ਉਸ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਮੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਕਾਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਦੇ ਘਰ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ, ਅਨਾਮਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਸ਼ਿਨੀ ਸਭ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਸੇਨਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਗਵਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਵੀ ਉੱਤਮ ਸੀ। ਸਤ੍ਯਵਾਨ, ਜੋ ਸੱਚ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਕਾ ਹੋਇਆ। ਸਤ੍ਯਕਾ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਕੁਣੀ ਸੀ, ਤੇ ਕੁਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਗੰਧਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ, ਧਰਮ, ਦਾਨ, ਯਸ਼ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪੰਚ-ਸਮੁਦਾਏ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।