ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਇਸ਼ਟ-ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਇਹ ਨਿਯਮ ਹਰ ਵੇਲੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਅਗਨੀ, ਆਦਿਤਯ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਇਸ਼ਟ-ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਲਈ ਸੋਮਾ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸੋਮਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਲਈ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਲਈ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਟ-ਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਮਨਵਾਂ ਲਈ ਉਮਾ ਦੇਵੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਟ ਹਨ। ਵੈਖਾਨਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਸੂਰਜ, ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਮਹੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਸਭ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਰਵੋਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਝੰਡਾ ਜਿੱਤ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਜੀਵ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਡਰਾਵਨਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਝ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਭਾਲਿਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ-ਵਾਂਗ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਆਤਮਾ, ਭੈਰਵ ਵਾਂਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦਾਨਵ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨਿਰਕਾਰ ਜੀਵ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਆ ਅਤੇ ਵਾਯਵਿਆ ਆਸਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਣ ਆਸਤਰ ਵੀ ਵਰਤੇ, ਪਰ ਦਾਨਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟੇ, ਪਰ ਉਹ ਚੀਖਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਹਿਲਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਜ਼ਹਾਨੀ ਜਯਧਵਜ ਨੇ ਸਰਵ-ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਸਮਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਖਵਾਲੇ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਦੇਹ ਨੂੰ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਿਦੇਹ ਨੇ ਦਾਨਵ ਦਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ, "ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਹ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲੀ।" "ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ੁਕਤਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਜ੍ਨ ਕਰਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਜੋ ਯਜ੍ਨ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਹਨ। ਗੌਤਮ, ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ—ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਆਦਿ-ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਦਿ-ਕਾਰਣ ਲਈ ਯਜ੍ਨ ਕਰਵਾਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਧਨਵੰਤ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਐਸਾ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।