ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਗਿਆਤਾ ਸਨ, ਕੋਲ ਆਏ ਹੋਏ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ” ਆਖਿਆ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ‘ਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਜੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਵਿਯੋਗ ਵਿਚ ਝੁਰ ਗਏ। ਇਸ ਦੁਖੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਵਾਨਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ, ਜੋ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਤੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਹੋ ਗਏ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਲਿਆਵਾਂਗਾ,” ਤੇ ਉਹ ਲੰਕਾ ਦੀ ਖੋਜ ਵਾਸਤੇ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਰਾਵਣ ਦੀ ਲੰਕਾ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚੇ, ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਣੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਜੀ—ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹਨ—ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਅੰਗੂਠੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਅਪਕ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਜੀ ਆਪ ਆ ਗਏ ਹੋਣ। ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਬਲਵਾਨ ਰਾਮ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਗੇ,” ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਕੋਲ ਪਰਤ ਆਏ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉੱਚਤਮ ਧਰਮੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਇਆ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਉਥੇ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਸਿਰਫ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸੇਤੁ ਰਹੇਗਾ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਹਾਂਗਾ। ਸਿਰਫ ਲਿੰਗ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਦਿਨ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਤੇ ਨੰਦੀ ਸਮੇਤ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਬਾਦ ਵਿਚ, ਮਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਭਰਤ ਨੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਕਰਕੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਲਵ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸੱਚਾਈਆਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਨਲ ਨੀਸ਼ਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਭਸ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਨਭਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਦੇਵਾਨੀਕ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਚੰਦਰਾਵਲੋਕ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤਾਰਾਪੀਡ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਭ ਵੰਸ਼ਜ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਨ। ਉਹ ਸਨ: ਸ਼ਤਾਯੁ, ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪੁੱਤਰ। ਐਸਾ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਵਰਭਾਨੁ ਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰਭਾ ਤੋਂ ਜੰਮੇ। ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ, ਛੇ ਹੋਏ: ਯਤੀ, ਯਯਾਤੀ, ਸਮਯਤੀ, ਅਯਾਤੀ, ਵਿਯਾਤੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਕ। ਫਿਰ, ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਤੇ ਆਸੁਰੀ ਕੁਲ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੁਰੁ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।