ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਧਾਈ ਅਤੇ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਤ੍ਰਿਧਨਵਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਾਣੀ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਵਿਅਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਪਾਪਰਹਿਤ, ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਹ ਜੜੀਆਂ, ਕੁੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮਾਤਾ—ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ—ਦੀ ਜਪਾ ਕੀਤੀ। ਤਦ, ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਆਪ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਆਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਹੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਹੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਵਰੂਪ, ਜੋ ਸਾਂਖਯ ਅਤੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਆਦਿ ਪੁਰੁਖ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੰਗੋ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਮੈਂ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਮੇਰੀ ਆਯੁ ਨੂੰ ਹੋਰ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ ਮਿਲ ਜਾਣ।" ਪਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਜਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਜੜੀਆਂ, ਕੁੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਆਪੇ ਜੰਮੇ, ਅਨਾਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰੁਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਅਰਧ ਨਾਰੀ, ਅਰਧ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗੇ, ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। "ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਵਰੂਪ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਭ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਰੁਦ੍ਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਮੇਰੇ ਇਹ ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਸੁਣ। ਹਮੇਸ਼ਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਦਿਲ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਜਪਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਤੱਕ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਆਯੁਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਦਭੁਤ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ, ਭਸਮ ਲਗਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਇਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਟਿ ਹੋਈ ਜੋ ਪਰਮ ਤੱਤ ਵੱਲ ਲੈ ਗਈ। ਉਥੋਂ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੌਸ਼ਨ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਤ੍ਯਧਨਾ ਨੇ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਰੋਹਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਿਤਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧੁੰਦੁ ਸੀ। ਵਿਜਯਾ ਨੂੰ ਕਾਰੁਕਾ ਨਾਮਕ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਗਰ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰਾਜਾ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਋ਸ਼ੀ ਔਰਵਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ, ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ, ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਭਗੀਰਥ ਜਨਮੇ।