ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਫਿਰ ਵਣਵਾਸ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਯਜਨ ਰਾਹੀਂ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਦਿਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਵਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਬੀਜ ਰਾਹੀਂ ਧਨਵੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਯਜਨ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ। ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਉੱਚਤਮ ਮਹਾ ਯੋਗੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਧਨਵਨ ਨੂੰ ਬਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਜੀਵ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ — ਉਹ ਨਿਰਪਾਪ ਹੋ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਉੱਚਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ। ਜੜਾਂ, ਕੰਦ-ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਵਾਸਕ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਮਨ ਵਿਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਆਇਆ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨਮਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ: "ਤੁਸੀਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ, ਜੋ ਸਾਂਖਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਆਦਿ-ਮਨੁੱਖ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰੀ, ਵਰ ਮੰਗੋ; ਮੈਂ ਵਰਦਾਤਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ, "ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਹੋਰ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ, ਕੁਝ ਵਧੇਰੇ, ਹੋਵੇ।" ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਸ਼ਾਂਤ, ਦਿਨ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਜੜਾਂ, ਕੰਦ-ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰਦਾ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਮਹਾਂ-ਯੋਗੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਨੁੱਖ, ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਹਰਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਰਧ-ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਸਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿਚ ਰੰਗਿਆ, ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨਮਾਉਂਦਾ ਹੈ: "ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਣ, ਰੁਦ੍ਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਮੇਰੇ ਇਹ ਗੁਪਤ ਨਾਮ ਸੁਣੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੋ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੋ।" "ਅਟਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਦਿਲ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਜਪ ਕਰਦੇ ਰਹੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਰਨ ਤਕ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਪਲ ਵਿਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੀ। ਉਹ, ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ — ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਉੱਚਤਮ ਤੱਤ ਵੱਲ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।