ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸਦੇ ਵਾਲ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਥੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਵਿਲਕੁਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਬਲੀ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਹੋਈ ਜਮੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੇ ਤੀਰਥ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮੰਡਲ ਲਿਆ, ਤੇ ਠੰਢਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਭਰ ਕੇ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਈ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਚਤਮ ਜੀਵ, ਜੋ ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਦਿਵਿਆ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਗੰਗਾ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ। ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨੋਂ ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਸਦੀ ਚਾਲ ਅਣਮਾਪਣਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਉਹ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਗਹਿਰੀ ਜੜ ਤੱਕ ਵੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਿਸਦੀ ਚਾਲ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪੁਰੰਦਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤੇ, ਉਥੇ ਖੜੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਉਥੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਢੰਗ ਸਿਖਾਇਆ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬਾਣਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉਜਲਾ ਸਰਦਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਏ ਅਤੇ ਵਾਸਵ (ਇੰਦ੍ਰ) ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਾਡਾ ਅਸੁਰ ਬਾਣਾ ਸਾਨੂੰ ਪੀੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਬਾਣਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਣਾ ਫਿਰ ਇਸ਼ਾਨਾ (ਮਹਾਦੇਵ), ਜੋ ਨੀਲੇ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਗਣੇਸ਼ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਤੀਰ ਨੂੰ ਸੰਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ। ਸਵਰਭਾਨੁ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਾਰਵਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਸੁਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਮਹਾ ਸੱਪ, ਅਨੰਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਕਦਰੂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਸ਼ੁਕੀ, ਸ਼ੇਨੀ, ਭਾਸੀ, ਸੁਗਰੀਵਾ, ਰਿਕਸ਼ਿਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚੀ ਜਨਮੇ। ਇਰਾ ਨੇ ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਬੇਲਾਂ, ਲਤਾਵਾਂ ਤੇ ਘਾਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਉਤਮ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੂਨੀਲ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਹਰੀ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹੋਣ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ (ਮਹਾਦੇਵ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਰਥੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵੈਵਸਵਤ ਮਨਵੰਤਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਸੋਲਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਇੰਝ ਹੀ, ਅੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਜਨਮੇ। ਹਰ ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।