ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਆ ਗਿਆ। ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਭੈਬੀਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਿਲਾ ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਸ਼ ਨਾਗ ਸਮੇਤ, ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਸ਼ੰਭੂ ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਸੰਖ ਹੈ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੇਸ਼ ਨਾਗ ਇਕ ਹੋ ਗਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰੂਪਤਾ ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਚਤੁਰਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ। ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਤੋਗੁਣ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਮੂਲਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਸਵੈṁ ਹਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ। ਭੈਰਵ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਅਣਮਾਪ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿਰੋਚਨ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਇਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼—ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਚਲ—ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਉਸਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਏ। ਰਾਜਾ ਉੱਠ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ: "ਅੱਜ ਸਵੈṁ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ, ਇਥੇ ਆਏ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਕਰਤੱਬ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਦੱਸੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਧਰਮ, ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਆਤਮਾ ਦਾ ਗਿਆਨ।" ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜਪਾਟ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਬਹੁਤ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸੀ, ਇੰਨਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇੰਦਰ (ਪੁਰੰਦਰ) ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਇੰਦਰ ਹਾਰ ਕੇ, ਅਖੰਡ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਲਈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਜਨਮ ਲਵੇ।" ਸਭ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਰੱਖਿਆਕਾਰ, ਤੇ ਆਸਰਾ ਹੈ—ਹਰੀ—ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਈ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਆਦਿ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਰੂਪ ਹੈ। ਹਰੀ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੰਨ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ: "ਹੇ ਜਿੱਤ ਦੇ ਮੂਰਤ, ਅਣਗਿਣਤ ਯੁਗਾਂ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਨੰਦ ਦੇ ਰੂਪ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਵਰਾਹ, ਤੈਨੂੰ ਫੇਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਦਿ ਸ੍ਰੋਤ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਇੱਕ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਫੇਰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ: "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਰ ਹੈ।" ਇਹ ਅਣਮਾਪ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਰੋਚਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਲੱਗੇ।