ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿ਷्णੂ ਜੀ ਹੰਸ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਮਿਲਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹਰਾ, ਮਾਧਵ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰਨ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਓਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਅਾ, ਆਪਣੇ ਦਿਵਯ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ, ਅੰਧਕਾ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਖ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਧਕਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਦਿ ਪੁਰੁਸ਼ ਸਮੂਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਵਰਨ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅਜਨਮੀ ਅਤੇ ਅਮਰ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਓਥੇ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਾਤਾ ਸਾਰੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਉਹ ਮਾਤਾ, ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼ੰਭੂ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਅੰਧਕਾ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿ, ਜੋ ਅਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਥੇ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਾਗਨੀ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਏਕ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤਰਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟੇਗੀ।" ਫਿਰ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ—ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਅਚਲ ਚੀਜ਼ਾਂ—ਸਭ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਨਾਰਾਇਣ, ਪਰਮ ਦਿਵ੍ਯ, ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਲਦੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹਨ।" ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਰਿ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਤੁੱਟ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੇਸ਼ ਨਾਗ ਇੱਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਜੋ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤਮਸੀਕ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਚਾਰ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਵਿਅਕਤ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਨਿਤ ਆਨੰਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਹਰਿ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਭੈਰਵ ਦੇਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੁੱਲ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਵਿਰੋਚਨ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚਲਣ ਅਤੇ ਅਚਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਆਦਰਨੀਯ ਸੰਤਕੁਮਾਰ, ਉਸਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਏ। ਰਾਜਾ ਉੱਠ ਕੇ, ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ: "ਅੱਜ, ਖੁਦ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਆਏ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਧਰਮੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਘਟਨਾ ਕਰਮਬੱਧ ਹੋਈ।