ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਵਿਅਸਤ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਅੰਤੀਮ ਤੇ ਆਦਿ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਲਾਮ। ਉਹ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਸਹਚਰੀ, ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਅਬ ਅਮਰ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਵੱਸ। ਤੂੰ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਬਣੇਗਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹੇਗਾ।" ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਮਟੇ ਵਾਲਾ ਤਾਜ ਸਜਾਏ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾ, ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਹਰਾ, ਮਾਧਵ ਅਤੇ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੂਰਨ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਓਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਅ, ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਅੰਧਕਾ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਸੁਖ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਧਕਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਦਿ ਪੁਰੁਸ਼, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੱਡੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਸ ਸੋਨੀਂ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅਜਨਮੀ ਤੇ ਅਮਰ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ—ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਣਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਅਸੁਰ ਦੋਵੇਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨੇ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ੰਭੂ, ਪਰਮਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਅੰਧਕਾ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਹੀ ਹਰੀ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਰਸਿੰਘ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਕਾਲਾਗਨੀ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਭੁੱਖੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਰਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਤਦ ਹੀ ਸਾਡੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟੇਗੀ।" ਫਿਰ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ—ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ—ਨੂੰ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਾਯਣ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਰਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, "ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਰੰਤ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹਨ।" ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਦੇਵ ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਦੇਵ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤਾਮਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਚਤੁਰਮੁਖੀ ਹੈ। ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਤਵ ਗੁਣ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਾਪਸ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਅਵਿਅਕਤ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਾਰਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਅਤੇ ਜੀਵ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ।