ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਜੁੜੇ ਚਰਨਾਂ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਮਨ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਲੋਕ ਇਸ ਜਗਤ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਜੀਬ ਚਮਤਕਾਰ ਵਾਂਗੂਂ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲਿਆ। ਉਥੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਉਹ ਈਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਕਾਲਰੁਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ, ਆਇਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਧੰਨਵੰਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ-ਝਲਕ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇਵਤੇ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਸਾਰੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਆਪਣੇ ਮੁਖੀਆ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਜੀਵਨ-ਰਹਿਤ ਸੀ, ਉਹ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਜੇ ਮਹਾਦੇਵ ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਹੜੇ ਵੇਦ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਿ਷্ণੁ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਗਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੈਰਵ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। "ਤੂੰ ਉਹ ਅਗਨੀ ਹੈਂ ਜੋ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਜੇਤੂ ਰਾਜਾ ਹੈਂ।" ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੇ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ—ਉਹ ਜੋ ਸੱਜਣਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਸਭ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸਮੂਹ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਸਾਰੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇੱਕ ਨੇ ਉੱਠ ਕੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਕਾਲ, ਜੋ ਜੋਗ ਵਿਚ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਤੂੰ ਇਕੋ ਇਕ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਉਹ ਹੈਂ ਜੋ ਹਵਾ ਆਦਿਕ ਦੇ ਵੰਡਾਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਅੰਤਕ ਹੈਂ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ 'ਸ਼ਿਵ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਆਪ ਸਭ ਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ। ਹੇ ਨੀਲਕੰਠ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਰਲੇ ਅੰਤ, ਮੂਲ ਤੇ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਸਹਚਰੀ, ਦਯਾਲੁ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹ ਕੇ ਆਖਿਆ: "ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਣਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਤਾ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਅਮਰ ਜੀਵ। ਤੂੰ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੇਵਕ ਵਜੋਂ ਰਹੇਗਾ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮਹਾਦੇਵ, ਅੰਧਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਖੜਾ ਸੀ। ਨੀਲਕੰਠ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਟਾ-ਮੁਕਟ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਸੀ, ਉਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।