ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਸਵੈ-ਰੂਪ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਆਨੰਦਮਈ ਹੈ—ਇਹੀ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਕੜੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇੱਕ ਹੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਣਗੇ। ਜੋ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਪਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਜਦ ਇੱਥੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵੀ, ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਧੀ, ਜਾਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਜੁੜੇ ਚਰਨਾਂ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਬ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕਿ ਦੇਵੀ ਗਿਰਿਜਾ ਨੂੰ ਫੜ ਸਕੇ। ਉਥੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਉਹ ਕਾਲਰੁਦ੍ਰਾ ਦੇਵਤਾ ਆਏ। ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਭਾਗਵਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਖੀ, ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਆਕਾਸ਼ੀ ਵਾਹਨ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜੋ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਭੈਰਵ, ਜੋ ਰਾਖ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਵੇਦ-ਗਿਆਨੀ ਵਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ। ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੈਰਵ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਤੂੰ ਉਹ ਅੱਗ ਹੈ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਹੈ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ। ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਜੇਤੂ ਰਾਜਾ ਹੈ।" ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੇ ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਨਾਚਿਆ—ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪਨਾਹ। ਉਹ ਭੈਰਵ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਨੂੰ ਸਭ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਰੰਗੀਲੇ ਜਥੇ ਨਾਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ, ਜੋ ਸਭ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ, ਉਠ ਕੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮੇਂ, ਜੋ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਉਹ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਆਦਿ ਦੇ ਵੰਡਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਅੰਤਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੈ। ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਆਪ ਸਭ ਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਨੀਲਕੰਠ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਦ-ਗਿਆਨੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।