ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਗੁੱਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮੇਟ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਅਸਧਾਰਣ ਜੋਤਿ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਹ ਮਹਿਲਾ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਮਿੱਠਾ ਚਿਹਰਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਕਾਸ਼ੀ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰਾ ਸਥਾਨ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ। ਜੋ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਪਸੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ। ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ। ਆਪਣੇ ਅਧ੍ਯਨ ਤੇ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ। ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਆਦਿ ਸ਼ੁੱਧ ਆਚਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ। ਜੋ ਅਥਰਵਸ਼ੀਰਸ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ। ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਮੋਹਿਤ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼, ਅਤ੍ਰਿ ਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਮਰੀਚੀ ਆਦਿਕ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨਿਸ਼ਠ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਆਚਾਰੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਜੰਘਾਂ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਰਚਿਆ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ। ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਯਜਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਇਹ ਅਜਰ, ਅਮਰ ਸ਼ਕਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵੇਦਮਈ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਪਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ; ਇਉਂ ਮਨੁੱਖ ਨਾਸਤਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਰਵੋੱਚ ਧਰਮ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਲ ਰਹਿਤ, ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ—ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀ—ਉਹੀ ਅਸਲ ਧਰਮ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਧਰਮ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਸਿਰਫ ਰਜੋਗੁਣ ਦੀਆਂ ਹੀ ਸੀ; ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵੀ ਉਸੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਫਿਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਤੇ ਜੀਵਿਕਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਆਦਿ ਨੇ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਧਰਮ ਸੁਣਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਅਧ੍ਯਾਪਨ, ਅਧ੍ਯਯਨ ਤੇ ਛੇ ਕਰਤਵ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਦੰਡ ਤੇ ਯੁੱਧ, ਵੈਸ਼ਾਂ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੋਈ। ਹُنਰਕਾਰੀ, ਹੋਰ ਜੀਵਿਕਾ ਤੇ ਯਜਨਾ ਦਾ ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਣਾ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਤਵ ਹਨ। ਘਰਸਥ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ—ਇਹ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹਨ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਮੁਨੀ, ਘਰਸਥ ਦਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਉਚਿਤ ਵੰਡ। ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਦਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਂਝ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਦਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ—ਇਸੇ ਨੂੰ ਸਭ ਲਈ ਆਮ ਕਰਤਵ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।