ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਨੇ ਵਿਣਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਲਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਿਖਾ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਭਿੱਖ ਮੰਗਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਪਣਾਈ। ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੁਸਟਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਗਣਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ, ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਆਏ। ਪਰ, ਅਜੇਤਿਆ ਹਰਾ ਨੇ ਕਾਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਉਸ ਅਸੁਰ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਘਾਤ ਕੀਤਾ। ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅੰਧਕ ਨਾਂ ਦੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਵਿਨਾਇਕ, ਮੇਘਵਾਹ ਅਤੇ ਸੋਮਨੰਦੀ ਵੀ, ਜੋ ਵਿਦਯੁਤ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਸਨ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਭਾਲੇ, ਸ਼ੂਲ, ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇਜ, ਉਹ ਭੈਰਵ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਭੈਰਵ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਆਖ਼ਰ, ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਅਜਨਮਾ, ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਆ ਗਿਆ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਪਾਸ ਖੜੇ ਸਨ, ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ। ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੋੜ ਕੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਆਇਆ। ਦੋਜਾਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਓਰ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਵਧੇ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਨੰਦੀ, ਭੈਰਵ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ। ਭੈਰਵ, ਪਹਿਲੇ ਪਾਸੇ ਖੜਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਆਏ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ। ਦੇਵੀਆਂ ਭੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ, ਦਿਵ੍ਯ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਦੇਖਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛੇ: "ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇਜੋਮਈ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਕੌਂਨ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ?" ਤਦ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਹੀ ਇਕ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਭਵਾਨੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਜੋਂ ਜਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਕੇਸ਼ਵ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਅੰਬਿਕਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਸਰਜਕ, ਕਾਰਣ, ਅਤੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।