ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੀ ਕਥਾ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰਕ ਵਿਰਤਾਂਤ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਜਾਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ। ਉਸਨੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਧਕ ਨੇ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਦੇਵੀ ਉਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਸੁੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕ ਜੀਉਣ ਲਈ ਖਾਣਾ ਮੰਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਮਨ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਇਕ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਚੱਲੀਏ।" ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੇ ਘਰ ਰਹਿ ਕੇ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਜਰੂਰ ਜਾਵੋ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗੌਤਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਆਏ। ਗੌਤਮ ਨੇ ਇਕ ਗਾਂ ਨੂੰ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਗਾਂ ਮਰ ਗਈ। ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਦੇਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। "ਹੁਣ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਭੋਜਨ ਨਾ ਖਾਓ; ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗੇ।" ਮਾੜੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਾਰਨ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਲੋਕ ਲੋਕਿਕ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਭੋਜਨ ਮਗਰੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇ। "ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?" ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਧਰਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਏ, ਤਾਂ ਹਰਿ ਨੇ ਗੋਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਹੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਧਰਮ ਜੋ ਵੇਦ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੈ, ਸਹਿਮਤ ਹੈ।" "ਇਹ ਸਾਰੇ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਿਹਨਮਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਜਾਣਗੇ। ਹੇ ਨੰਦੀ, ਅਸੀਂ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਚਾਂਗੇ।" ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਵੀ ਮੋਹਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਚੇ। ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਉਹ ਲੋਕ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ, ਵਾਰ ਵਾਰ, ਕਈ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹੇ। "ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੱਸ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਪਾਏ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਜਟਾਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਭੈਰਵ ਨੂੰ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਗਣਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਇਆ।