ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜੋਤ-ਰੂਪ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਸੂਅਰ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੰਦ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਸੁਰਿਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ, ਭਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਤਪੱਸਵੀ ਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਦਰਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਿ “ਇਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਭਗਤੀ ਹੀ ਤੇਰਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗੀ।” ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਰੀ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਵਧ ਗਈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ। ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਧਕ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਉਮਾ, ਜੋ ਉਥੇ ਵੱਸਦੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਸੁੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਕ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਵਾਹ ਲਈ ਭੋਜਨ ਮੰਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਮਨ ਨਾਲ ਆਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਆਓ, ਅਸੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਦੇ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ।” ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੇਰੇ ਘਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ ਜਰੂਰ ਜਾਵੋ।” ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗੌਤਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਗਾਂ ਨੂੰ ਵਾਢੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਰ ਗਈ। ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਘਟਨਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ, “ਹੁਣ ਤੱਕ, ਤੁਸੀਂ ਆਹਾਰ ਨਾ ਲਵੋ; ਅਸੀਂ ਆਪ ਜਾਵਾਂਗੇ।” ਮਾੜੇ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਸੰਸਾਰੀ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗਾਂਵਾਂ। ਇੱਥੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। “ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੀ ਕਰੀਏ?” ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਧਰਮ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਗੌਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। “ਹੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵ, ਧਰਮ, ਜੋ ਵੇਦ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਨਰਕਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਜਾਣਗੇ। ਹੇ ਨੰਦੀ ਦੇ ਧਾਰੀ, ਅਸੀਂ ਭ੍ਰਮਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਚਾਂਗੇ।” ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਕੇਸ਼ਵ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਨੇ ਵੀ ਭ੍ਰਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਚੇ—ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਕਈ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਵਾਰ ਵਾਰ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਰਹੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, “ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ,” ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।