ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਐਵੇਂ ਲੱਗਦੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਧੁਨੀ ਦੀ ਸੁਚਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਬੜੀ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਫਿਰ ਦੈਤਿਆ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਵਿਅਕਤੀਕਾਰ ਸੀ—ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਰਾਯਣ। ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਉਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਨਾਰਾਯਣ, ਸਾਡਾ ਵੈਰੀ ਹੈ।” ਪਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯਤਨ ਦੇ, ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਅਨੁਹ੍ਰਾਦ, ਸੰਹ੍ਰਾਦ ਅਤੇ ਹ੍ਰਾਦ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਸੰਹ੍ਰਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੌਮਾਰ ਅਤੇ ਆਗਨੇਯ ਸਨ, ਹ੍ਰਾਦ ਦੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਦੈਤਿਆ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਉੱਪਰ ਸੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਗੱਜ ਕੇ ਦਹਾੜਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਜਾ ਕੇ ਦੱਸਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਅੱਧਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਨਾਰਾਯਣ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਪਰ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਨਰਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪਸ਼ੁਪਤਿ ਅਸਤਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਗੱਜ ਕੇ ਚੀਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੂਲਿਨ ਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ। ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੁਰਖ, ਦਿਵ੍ਯ ਭਗਵਾਨ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਇਹੀ ਮੁਲ਼ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹਨ, ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹਨ, ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਓ।” ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਬੋਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ। ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। “ਇਸ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਇਕ ਹੈ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਆਪ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੇ ਰੋਕਣ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹਰੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਨਰਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਕਰਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਰਸਿੰਘ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰਵੋਚ ਰੂਪ, ਨਾਰਾਯਣ, ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਅੰਧਕਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾ ਕੇ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ ਵਾਲੀ ਗਾਇਕਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ ਲੈ ਕੇ ਗਏ।