ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਸਵੀਤ੍ਰ, ਪੂਸ਼ਾ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿ਷्णੂ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤੇ ਹੋਏ। ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਆਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਤਯਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੈਤਯ ਆਪਣੇ ਅਲੌਕਿਕ ਵਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਆਘਾਤਿਤ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹ ਸਦਾ-ਅਟੱਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਗਏ। ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਕਮਲ-ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੂਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਅਨੰਤ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਸਰਵਰਤਤਾ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ।" ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ, ਵਿ਷्णੂ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗੇ ਅਤੇ ਬੋਲੇ, "ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਦੇ ਹੋ?" ਉਸ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇੱਕ ਦੈਤਯ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ।" ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੈਤਯ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ, ਵਿ਷्णੂ ਜੀ ਨੇ ਖੁਦ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸ੍ਰਿਜਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗਰੁੜ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, "ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਇੱਥੇ ਆਓ।" ਉਹ ਮਹਾਨ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਮਨੁੱਖ ਦੈਤਯ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਵੱਡੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੈਤਯਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਅਤੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। "ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਧੁਨੀ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਹੇ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।" ਫਿਰ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਅਤੇ ਕਵਚਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਕਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਾਰਾਇਣ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹੀ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਨਾਰਾਇਣ, ਸਾਡਾ ਵੈਰੀ।" ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਅਨੁਹਰਾਦ, ਸੰਹਰਾਦ ਅਤੇ ਹ੍ਰਾਦ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਹਰਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੌਮਾਰ ਅਤੇ ਆਗਨੇਯਾ ਸਨ, ਅਤੇ ਹ੍ਰਾਦ ਦੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿ਷्णੂ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਉੱਥੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜਾ ਕੇ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਆਇਆ। ਫਿਰ, ਵਿ਷्णੂ ਨੇ ਅੱਧਾ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਅੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵੇਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਾਇਣ, ਅਨੰਤ, ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਉੱਠੇ। ਉਸ ਅਸੁਰ ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਪਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਨਰਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪਸ਼ੁਪਤਿ ਅਸਤਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਸਤਰ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠੀ।