ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਭਟਕ ਗਏ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ। ਸਵੈ-ਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਲੋਕ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਦੱਖ ਦੇ ਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ। ਦੱਖ ਨੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਸੱਪ ਬਣਾਏ। ਫਿਰ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਯੋਗ ਕਰਕੇ, ਉਹਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਵਤੀ ਧੀ ਤੋਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤ੍ਰ ਜਨਮ ਲਏ। ਦੱਖ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵੈਰੀਣੀ ਤੋਂ ਸਠ ਧੀਆਂ ਜਣੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤਾਈ (27) ਧੀਆਂ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਨੂੰ। ਐਂਜ ਹੀ, ਅੰਗੀਰਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਹਨ ਸੰਕਲਪਾ ਅਤੇ ਮੁਹੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਧਿਆ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾ। ਵਿਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਜਣੇ; ਸਾਧਿਆ ਤੋਂ ਸਾਧਿਆ ਜਣੇ। ਭਾਨੁ ਤੋਂ ਭਾਨਵ, ਅਤੇ ਮੁਹੂਰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਹੂਰਤਜ ਜਣੇ। ਸੰਕਲਪਾ ਤੋਂ ਸੰਕਲਪ ਜਣਿਆ; ਧਰਮ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤ੍ਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਯੂਸ਼ਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ, ਅੱਠ ਵਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾਮਿਤ ਹਨ। ਧਰੁਵ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਕਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਹੈ। ਪੁਰੋਜਵਾ, ਅਨਿਲ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਲਣ ਅਣਜਾਣ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਜੋ ਕਲਾ-ਕੁਸ਼ਲ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹੈ। ਕਦਰੂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹਨ — ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਵਿਵਸਵਾਨ, ਸਵਿਤ੍ਰ, ਪੂਸ਼ਾ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ। ਵੈਵਸਵਤ ਸਮੇਂ, ਆਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਆਦਿਤਯਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਦਿਵਯ ਵਰ ਦਿਖੇ, ਉਹਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਆਤਕੜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹ ਅਟੱਲ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। ਸਾਰਿਆਂ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਕੰਵਲੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹੀ ਲਈ ਚੱਲੇ। ਉਹ ਦੁੱਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਬੋਲ ਪਏ। ਉਹ, ਜੋ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਅਬਿਨਾਸੀ, ਮਹਾਂ ਯੋਗੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਰਾਗ-ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਵਿੱਤਰ — "ਹੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਰੱਖਿਆ ਯੋਗ ਹੋ; ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸੱਚਮੁਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ, ਕੰਵਲੇ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲਾ, ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗ ਕੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ, ਬੋਲਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ?" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਕ ਦੈਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ ਹੋ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਸਰੂਪ!" ਉਸ ਪਰਮ ਦੈਤ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਉਹਨੇ ਆਪ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਰਚਿਆ। ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗਰੁੜ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਹਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਇੱਥੇ ਆਓ।" ਉਹ ਮਹਾਨ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਮਨੁੱਖ, ਦੈਤ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।