ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ—ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨ ਦੁਆਰਾ—ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧਨਵੰਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਝੂਠੀ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਇਕਤਾ ਵਿਚ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਯਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੋ-ਪਾਲਕ, ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਭਟਕ ਗਏ। ਪਿਛਲੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਵੈ-ਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਂਕਰਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ, ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਧਰਮਕ ਰੀਤੀ ਨਾਲ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਕ ਧੀ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਦਕਸ਼, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵੈਰੀਣੀ ਤੋਂ ਸਠ ਧੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤਾਈ (27) ਸੋਮਾ ਨੂੰ, ਚਾਰ (4) ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੰਗੀਰਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਹਨ ਸੰਕਲਪਾ ਅਤੇ ਮੁਹੂਰਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਧਿਆ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾ। ਵਿਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਜਨਮੇ; ਸਾਧਿਆ ਤੋਂ ਸਾਧਿਆ ਜਨਮੇ। ਭਾਨੁ ਤੋਂ ਭਾਨਵ, ਮੁਹੂਰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਹੂਰਤਜ ਜਨਮੇ। ਸੰਕਲਪਾ ਤੋਂ ਸੰਕਲਪ ਜਨਮਾ; ਧਰਮ ਦੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਤਯੂਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਨੂੰ ਅੱਠ ਵਸੂਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਧ੍ਰੂਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਪੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅਨਿਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੋਜਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਲਚਲ ਅਜਾਣੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਜੋ ਹूनਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਕਦਰੂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਹਨ—ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਵਿਵਸਵਾਨ, ਸਵਿਤ੍ਰ, ਪੂਸ਼ਾ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ। ਵੈਵਸਵਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਆਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਤਿਆਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੈ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼, ਦੂਜਾ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਦਿਵਯ ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਹ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਅਟੱਲ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਅਤੇ ਸਰਵੋੱਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਕਮਲ-ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਪਿਤਾਮਹ ਉੱਥੇ ਗਏ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਦੁਧ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਤਟ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਰਿ, ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ। ਉਹ, ਜੋ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ, ਨਿਤ, ਮਹਾ ਯੋਗੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਪਤਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰ ਰੂਪ ਹੈ।