ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਆ ਕੇ ਸਰਣ ਲੈ ਲਈ। ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿ਷ਣੂ, ਜੋ ਸਰਣ ਆਏ ਹੋਇਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਵਿ਷ਣੂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕਈ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਜਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਉਥੇ, ਜਿਹੜੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਤੇ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਦੱਖ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ, ਜਿਸਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਝੂਠੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਭਿਆਨਕ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਲੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਣ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਰੀਕੇਸ਼ (ਵਿ਷ਣੂ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਦੇਸੀਤਾ ਵੱਲ ਮੋੜ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਲ ਲਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ: "ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸਵਭਾਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ—ਉਹ ਯਜਨ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇ।" ਦੱਖ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਿ਷ਣੂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਜੇਹਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਸੀ। ਉਹ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਉੱਚੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਰਾਖ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। "ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਉਹ ਦੱਖ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਦੁਆਰ ਤੇ ਯਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਦੱਖ ਦੇ ਯਜਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਬੈਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਰੋਮਜਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਕਾਲਾਗਨੀ-ਰੁਦ੍ਰ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ ਲੱਗਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦੱਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ। ਉਹ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਦੱਖ ਦੇ ਯਜਨ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਖ ਦੇ ਉਸ ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਥੇ ਵੀਣਿਆਂ, ਵਾਂਸਲੀਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹਾਸੇ ਨਾਲ, ਕੋਮਲ ਬੋਲੀਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਆਏ ਹੋ, ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਦੱਸੋ—ਅਸੀਂ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖੋ: "ਉਹ ਜੋ ਆਦੇਸ਼ ਦੇਵੇ, ਅਸੀਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗੇ।" ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਲਈ ਕੋਈ ਮੰਤ੍ਰ ਹਨ।" "ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਜੋ ਯਜਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰੋ, ਉਹ ਰਸਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਹਰ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।" ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ: "ਤੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।" ਗਣਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਯਜਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੰਭੇ ਉਖਾੜ ਕੇ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਬਲ ਸੀ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਰੋਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਸ਼ਣ ਦੇ ਦੰਦ ਆਪਣੀ ਮੁੱਠ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਝਾੜ ਦਿੱਤੇ। ਗਣਾਂ ਦਾ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਸੁਆਮੀ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ, ਯਜਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।