ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਪੁਰਵਕ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਥੇ, ਦਧੀਚੀ ਨਾਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਰੁਦ੍ਰ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਹੀ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸ਼ੰਕਰ ਲਈ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ।" ਜਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਧੀਚੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਰੇਕ ਯਜਨਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਪਰ ਸ਼ੰਕਰ, ਨੰਗਾ, ਖੋਪੜੀ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਵਿਅੰਗ, ਜਗਤ ਦਾ ਆਤਮਾ—ਉਹ ਰਿਵਾਜੀ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਪਰ ਉਹ ਭਾਗਵਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਤਵ ਗੁਣੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੇਕ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਜੋਗ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਉਹ ਸाक्षੀ, ਤੇਜਸਵੀ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਕਾਰ, ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਆਦਿਤਯ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਹੈ। "ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।" ਸਭ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਜੋਂ ਸਮਝੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਵੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ 'ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਮੰਨ ਲਈ। ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ। ਨਾਰਾਯਣ ਹਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਜਦ ਸਭ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖੁਦ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਇਆ। ਭਾਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉੱਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਸਜ਼ਾ ਤੁਰੰਤ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਦਰਅਸਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਝੂਠੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਰਗ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕਲੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਹਰੀਕੇਸ਼ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਤੇ ਵੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਨ ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ: "ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਰੂਪ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ—ਉਸ ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਕਰ।" ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਯਜਨਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਕੀਤੀ। ਰੁਦ੍ਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਦਮ्य, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਡੰਡਾ ਫੜ ਕੇ, ਭਾਰੀ ਗਰਜ ਨਾਲ, ਧਨੁ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਇਆ। "ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਉਹ ਗੰਗਾ-ਦ੍ਵਾਰ ਤੇ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ।" ਫਿਰ, ਵੀਰਭਦ੍ਰ ਦੁਆਰਾ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਯਜਨਾ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਪ, ਯਜਨਾ, ਨਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।