ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕਮਲ ਅਤੇ ਕਵਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਸਤਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਭਜਨ ਉਸ ਨੇ ਉਚਾਰੇ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਪਾਸ਼ੁਪਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: "ਅੱਜ ਮੈਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਚੇਲਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚੇਲਾ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਖਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿਵਯ ਗਿਆਨ ਤੇ ਆਚਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਅਵਸਥਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਅਪਣਾਇਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਸ਼ਤਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਧੰਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨ ਗਿਆਨ ਮਿਲਿਆ। "ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਰਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੋਗੇ," ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਕਸਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਮਹਾਨ ਮੰਤਰ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਅੱਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਹ ਪਾਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ ਕੇ, ਵੈਦਿਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਲਗ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਸੰਨਿਆਸ ਦੀ ਰੀਤ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ। ਦਕ੍ਸ਼ਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਹ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਦਕ੍ਸ਼ਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼ਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹੀ ਪੂਜਾ ਦਕ੍ਸ਼ਾ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਅਣਉਪਯੋਗੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ: "ਤੂੰ ਵੀ ਸਾਡੀ ਅਣਲਾਇਕ ਧੀ ਹੈਂ; ਜਿਵੇਂ ਆਈ ਸੀ, ਏਸ ਘਰ ਤੋਂ ਚਲੀ ਜਾ।" ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾੜ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧੀ ਬਣ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ, ਭਟਕਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੀ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਂਗਾ।" ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਕ੍ਸ਼ਾ, ਸਵਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਦਕ੍ਸ਼ਾ ਤੱਕ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ, ਜੋ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਕਿ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।