ਕੂਰ੍ਮਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸੰਤ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ — ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ — ਹਿਮਾਵਤ ਤੋਂ ਜਨਮੀ। ਇਸ ਮਹਾਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਇਸ ਦੀ ਵਿਅਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਹੁਣ ਮਨੁ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨੇ ਦੋ ਬੇਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਲਿਸ਼ਟਾ ਤੋਂ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਵਾਨ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਚੰਗੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਵਿਖੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਡਿੱਠ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵੀਰਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੈਰਾਜਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਵਿੱਚ — ਅਗਨਿਸ਼ਟੁਤ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ, ਸੁਦਯੁਮਨ, ਅਭਿਮਨ्यु, ਅੰਗ, ਸੁਮਨਸ, ਸ੍ਵਾਤੀ, ਕਰਤੁ, ਅੰਗਿਰਸ ਤੇ ਸ਼ਿਵਾ — ਇਹ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਥੁ ਸੀ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੂਤ — ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਵਾਚਕ ਹਨ — ਜਨਮੇ, ਜੋ ਹਰੀ ਆਪ ਮਾਇਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਮੈਂ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਰੀ ਨੇ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਜੀਵਨ-ਜੀਵਿਕਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਸਰਬਸੱਤਾ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਡਿੱਠ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾਮੋਦਰ ਆਪ ਆਏ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਆਖ ਕੇ, ਹਰੀਕੇਸ਼ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਗਏ। ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ, ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਖਿਖੰਡਨ, ਹਵਿਰਧਾਨ ਤੇ ਅੰਤਰਧਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਇਹ ਧਰਮਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਵੇਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਉਹ ਨਿਵਾਸ — ਜੋ ਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ ਅਤੇ ਅਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ ਸਨ ਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਅਗਮ ਸਨ — ਦੇਖੇ। ਉਹ ਥਾਂ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫ਼ਰ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫ਼ਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਰੌਸ਼ਨ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਦ-ਜਨਮ ਸ੍ਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼્વੇਤਾਸ਼ਵਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ, ਚਿੱਟਾ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ: "ਅੱਜ ਮੈਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਯੋਗ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।" ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਤਪ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਚੇਲਾ ਮੰਨ ਲਿਆ।