କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଚତୁର୍ଵ୍ଯୂହସ୍ତତୋ ଦେଵଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ଏହିପରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚାରିଟି ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।

ଚତୁର୍ଷ୍ଵପି ଚ ଵେଦେଷୁ ଚତୁର୍ମୂର୍ତିର୍ମହେଶ୍ଵରଃ

ସମସ୍ତ ଚାରିଟି ବେଦରେ, ମହେଶ୍ୱର ଚାରିଟି ରୂପରେ ବ୍ୟାପ୍ତ।

ତତ୍ସମ୍ବନ୍ଧାଦନନ୍ତାଯା ରୁଦ୍ରେଣ ପରମାତ୍ମନା

ଅନନ୍ତ ସହ ତାଙ୍କର ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା, ରୁଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ପରମାତ୍ମା।

ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଭଗଵାନ୍ କାଲୋ ହରିଃ ପ୍ରାଣୋ ମହେଶ୍ଵରଃ

ଏହିପରି, ଭଗବାନଙ୍କୁ କାଳ, ହରି, ପ୍ରାଣ ଓ ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସ କାଲୋ ଽଗ୍ନିର୍ହରୋ ରୁଦ୍ରୋ ଗୀଯତେ ଵେଦଵାଦିଭିଃ

ସେଇ କାଳକୁ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅଗ୍ନି, ହର ଓ ରୁଦ୍ର ବୋଲି ଗାନ କରନ୍ତି।

ସର୍ଵେ କାଲସ୍ଯ ଵଶଗା ନ କାଲଃ କସ୍ଯଚିଦ୍ ଵଶେ

ସମସ୍ତେ କାଳଙ୍କ ଅଧୀନ, କିନ୍ତୁ କାଳ କାହାରି ଅଧୀନ ନୁହେଁ।

କାଲେନାନ୍ଯାନି ତତ୍ତ୍ଵାନି ସମାଵିଷ୍ଟାନି ଯୋଗିନା

କାଳ ଦ୍ୱାରା, ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗୀମାନେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ତଯେଦଂ ଭ୍ରାମଯେଦୀଶୋ ମାଯାଵୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ

ସେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭଗବାନ ଏହି ସଂସାରକୁ ଘୁରାନ୍ତି।

ଵୈଶ୍ଵରୂପ୍ଯଂ ମହେଶସ୍ଯ ସର୍ଵଦା ସଂପ୍ରକାଶଯେତ୍

ସେ ସବୁବେଳେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ବିଶ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।

ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିଃ କ୍ରିଯାଶକ୍ତିଃ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିରିତି ତ୍ରଯମ୍

ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତି, କ୍ରିୟା ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣ ଶକ୍ତି—ଏହି ତିନିଟି।

ମାଯଯୈଵାଥ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ସା ଚାନାଦିରନନ୍ତଯା

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ସମସ୍ତ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ଏବଂ ସେ ଆଦିହୀନ ଓ ଅନନ୍ତ।

ମାଯାଵୀ ସର୍ଵଶକ୍ତୀଶଃ କାଲଃ କାଲକାରଃ ପ୍ରଭୁଃ

ମାୟାବୀ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ନାୟକ, କାଳ, କାଳକୁ ନିୟମ କରୁଥିବା, ସେଇ ପ୍ରଭୁ।

କାଲଃ ସ୍ଥାପଯତେ ଵିଶ୍ଵଂ କାଲାଧୀନମିଦଂ ଜଗତ୍

କାଳ ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ତିଆରି କରନ୍ତି; ଏହି ସଂସାର କାଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର।

ଅନନ୍ତସ୍ଯାଖିଲେଶସ୍ଯ ଶଂଭୋଃ କାଲାତ୍ମନଃ ପ୍ରଭୋଃ

ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଶମ୍ଭୁ, ସମୟର ଆତ୍ମା ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ

ଏକା ସର୍ଵଗତାନନ୍ତା କେଵଲା ନିଷ୍କଲା ଶିଵା

ଏକ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ଅନନ୍ତ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅଂଶହୀନ ଏବଂ ଶିବା ମୂର୍ତ୍ତି।

ଶକ୍ତଯଃ ଶକ୍ତିମନ୍ତୋ ଽନ୍ଯେ ସର୍ଵଶକ୍ତିସମୁଦ୍ଭଵାଃ

ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନ ଶକ୍ତିଗୁଡିକ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଅଭେଦଂ ଚାନୁପଶ୍ଯନ୍ତି ଯୋଗିନସ୍ତତ୍ତ୍ଵଚିନ୍ତକାଃ

ଯେଉଁ ଯୋଗୀମାନେ ତତ୍ତ୍ୱ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଶକ୍ତିମାନ ଶକ୍ତିରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।

ଵିଶେଷଃ କଥ୍ଯତେ ଚାଯଂ ପୁରାଣେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ

ତଥାପି, ଏହି ଭିନ୍ନତାକୁ ପୁରାଣରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।

ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଭଗଵାନ୍ ଭୋକ୍ତା କପର୍ଦେ ନୀଲଲୋହିତଃ

ଭଗବାନ, ଭୋକ୍ତା, କପର୍ଦୀ, ନୀଳ ଏବଂ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଅଟଳ ଏକ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ମତିରୀଶାନୀ ମନ୍ତଵ୍ଯା ଚ ଵିଚାରତଃ

ମନକୁ ଈଶାନୀ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ବିଚାରପୂର୍ବକ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ସର୍ଵଵେଦେଷୁ ମୁନିଭିସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ

ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସମସ୍ତ ବେଦରେ ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ମୁନିମାନେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି।

ସର୍ଵଵେଦାନ୍ତଵେଦେଷୁ ନିଶ୍ଚିତଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ

ସମସ୍ତ ବେଦାନ୍ତ ଏବଂ ବେଦରେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି।

ଯୋଗିନସ୍ତତ୍ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତି ମହାଦେଵ୍ଯାଃ ପରଂ ପଦମ୍

ଯୋଗୀମାନେ ମହାଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ଦେଖନ୍ତି।

ଯୋଗିନସ୍ତତ୍ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତି ମହାଦେଵ୍ଯାଃ ପରଂ ପଦମ୍

ଯୋଗୀମାନେ ମହାଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ଦେଖନ୍ତି।

ଅନନ୍ତପ୍ରକୃତୌ ଲୀନଂ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତତ୍ ପରମଂ ପଦମ୍

ମହାଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଅନନ୍ତ ପ୍ରକୃତିରେ ଲୀନ ଅଛି।

ଆତ୍ମୋପଲବ୍ଧିଵିଷଯଂ ଦେଵ୍ଯାସ୍ତତ୍ ପରମଂ ପଦମ୍

ମହାଦେବୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଆତ୍ମ ଜ୍ଞାନର ବିଷୟ।

ସଂସାରତାପାନଖିଲାନ୍ ନିହନ୍ତୀଶ୍ଵରସଂଶ୍ରଯା

ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ସଂସାର ଦୁଃଖକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି।

ଆଶ୍ରଯେତ୍ ସର୍ଵଭାଵାନାମାତ୍ମଭୂତାଂ ଶିଵାତ୍ମିକାମ୍

ସମସ୍ତ ଭୂତର ଆତ୍ମା ଭାବରେ ଥିବା ଶିବାତ୍ମିକାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ।

ସଭାର୍ଯଃ ଶରଂ ଯାତଃ ପାର୍ଵତୀଂ ପରମେଶ୍ଵରୀମ୍

ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ପାର୍ବତୀ, ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।