କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ନାରାଯଣାଖ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ପ୍ରିଜାପତିଃ

ଯେଉଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନାରାୟଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ପୂର୍ବବତ୍ ପ୍ରଜାପତି ହେଲେ।

ଦକ୍ଷମତ୍ରିଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ସୋ ଽସୃଜଦ୍ ଯୋଗଵିଦ୍ଯଯା

ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ଦକ୍ଷ, ଅତ୍ରି ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ସର୍ଵେ ତେ ବ୍ରହ୍ମଣା ତୁଲ୍ଯାଃ ସାଧକା ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ, ସିଦ୍ଧ ଓ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ।

ସ୍ଥାନାଭିମାନିନଃ ସର୍ଵାନ୍ ଯଥା ତେ କଥିତଂ ପୁରା

ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସ୍ଥାନର ଅଧିପତି।

ସହୈଵ ମାନସୈଃ ପୁତ୍ରୈସ୍ତତାପ ପରମଂ ତପଃ

ନିଜ ମନସ୍ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତ୍ରିଶୂଲପାଣିରୀଶାନଃ ପ୍ରଦୁରାସୀତ୍ ତ୍ରିଲୋଚନଃ

ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ଈଶାନ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ଵିଭଜାତ୍ମାନମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ଚାନ୍ତର୍ଦଧେ ଭଯାତ୍

‘ନିଜକୁ ବିଭାଜନ କର’ ବୋଲି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ଭୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ବିଭେଦ ପୁରୁଷତ୍ଵଂ ଚ ଦଶଧା ଚୈକଧା ପୁନଃ

ସେ ପୁରୁଷତ୍ୱକୁ ଦଶ ପ୍ରକାରରେ ଭାଗ କଲେ, ପରେ ପୁନି ଏକ ଭାଗରେ ଏକତା କଲେ।

କପାଲୋଶାଦଯୋ ଵିପ୍ରା ଦେଵକାର୍ଯେ ନିଯୋଜିତାଃ

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କପାଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେବତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ।

ବିଭେଦ ବହୁଧା ଦେଵଃ ସ୍ଵରୂପୈରସିତୈଃ ସିତୈଃ

ଦେବତା ନିଜକୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରରେ ଭାଗ କଲେ, କେବେ କଳା ଓ କେବେ ଧଳା ଆକୃତିରେ।

ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଦଯୋ ଯାଭିରୀଶା ଵିଶ୍ଵଂଵ୍ଯାପ୍ନୋତି ଶାଙ୍କରୀ

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ, ଶାଙ୍କରୀ ଦେବୀ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି।

ମହାଦେଵନିଯୋଗେନ ପିତାମହମୁପସ୍ଥିତା

ମହାଦେବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।

ସାପି ତସ୍ଯ ନିଯୋଗେନ ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ ପ୍ରଜାପତେଃ

ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ଦକ୍ଷାଦ୍ ରୁଦ୍ରୋ ଽପି ଜଗ୍ରାହ ସ୍ଵକୀଯାମେଵ ଶୂଲଭୃତ୍

ଡକ୍ଷରୁ ଶୂଳଧାରୀ ରୁଦ୍ର ନିଜ ଅଂଶ ନେଲେ।

ମେନାଯାମଭଵତ୍ ପୁତ୍ରୀ ତଦା ହିମଵତଃ ସତୀ

ତାପରେ ମେନାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା ସତୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ହିତାଯ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ତ୍ରିଲୋକସ୍ଯାତ୍ମନୋ ଽପି ଚ

ସମସ୍ତ ଦେବତା, ତିନି ଲୋକ ଓ ନିଜ ଉପକାର ପାଇଁ।

ଶିଵା ସତୀ ହୈମଵତୀ ସୁରାସୁରନମସ୍କୃତା

ଶିବା, ସତୀ, ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।

ଵିନ୍ଦନ୍ତି ମୁନଯୋ ଵେତ୍ତି ଶଙ୍କରୋ ଵା ସ୍ଵଯଂ ହରିଃ

ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଶଙ୍କର ନିଜେ, କିମ୍ବା ହରି।

ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଦ୍ମଯୋନିତ୍ଵଂ ଶଙ୍କରସ୍ଯାମିତୌଜସଃ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅପାର ଶକ୍ତି।

ଵିଷ୍ଣୁନା ପୁନରେଵୈନଂ ପ୍ରଣତା ହରିମ୍

ପୁନି ବିଷ୍ଣୁ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

ଶିଵା ସତୀ ହୈମଵତୀ ଯଥାଵଦ୍ ବ୍ରୂହି ପୃଚ୍ଛତାମ୍

ଶିବା, ସତୀ, ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି, ସଠିକ ଭାବରେ କହ।

ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାଯୋଗୀ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସ୍ଵଂ ପରମଂ ପଦମ୍

ମହାଯୋଗୀ ନିଜର ପରମ ପଦକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ରହସ୍ଯମେତଦ୍ ଵିଜ୍ଞାନଂ ଗୋପନୀଯଂ ଵିଶେଷତଃ

ଏହା ଏକ ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ, ବିଶେଷ କରି ଲୁଚାଇ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସଂସାରାର୍ଣଵମଗ୍ନାନାଂ ଜନ୍ତୂନାମେକମୋଚନମ୍

ସଂସାରର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକମାତ୍ର ମୁକ୍ତି।

ଵ୍ଯୋମସଂଜ୍ଞା ପରା କାଷ୍ଠା ସେଯଂ ହୈମଵତୀ ମତା

‘ଆକାଶ’ ନାମର ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା, ଏହାକୁ ହିମବତୀ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ।

ଏକାନେକଵିଭାଗସ୍ଥା ଜ୍ଞାନରୂପାତିଲାଲସା

ଏକତା ଓ ବହୁତାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବା ସେ, ଜ୍ଞାନର ରୂପ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆସକ୍ତ।

ସ୍ଵାଭାଵିକୀ ଚ ତନ୍ମୂଲା ପ୍ରଭା ଭାନୋରିଵାମଲା

ସ୍ୱଭାବଜ ଓ ସେଠାରେ ମୂଳ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପରି ନିର୍ମଳ।

ପରାଵରେଣ ରୂପେଣ କ୍ରୀଡତେ ତସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ

ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଦୁଇ ରୂପ ନେଇ, ସେ ତାଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଖେଳ କରନ୍ତି।

ନ କାର୍ଯଂ ନାପି କରଣମୀଶ୍ଵରସ୍ଯେତି ସୂରଯଃ

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ଭଗବାନଙ୍କର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଉପକରଣ ନାହିଁ।