କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ଜଗତୋ ଯୋନିଃ ସଂହରେଦେକମଵ୍ଯଯମ୍

ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଯାହା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ, ସବୁକିଛିକୁ ଏକ ଅବିନାଶୀ ମଧ୍ୟରେ ଆଣି ଲୟ କରେ।

ଵିଯୋଜଯତି ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରଧାନଂ ପୁରୁଷଂ ପରମ୍

ଏହା ପ୍ରଧାନ ଓ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଏକାଏକି ଅଲଗା କରିଦିଏ।

ମହେଶ୍ଵରେଚ୍ଛାଜନିତୋ ନ ସ୍ଵଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଲଯଃ

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିନା ଲୟ ନିଜେ ହୁଏ ନାହିଁ।

ପ୍ରଧାନଂ ଜଗତୋ ଯୋନିର୍ମାଯାତତ୍ତ୍ଵମଚେତନମ୍

ପ୍ରଧାନ, ଯାହା ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ, ଏହା ମାୟା ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଜଡ଼।

ଗୀଯତେ ମୁନିଭିଃ ସାକ୍ଷୀ ମହାନେକଃ ପିତାମହଃ

ମୁନିମାନେ ବଡ଼, ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଥିବା ସାକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କୁ ଗାନ କରନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନାଦ୍ଯଂ ଵିଶେଷାନ୍ତଂ ଦହେଦ୍ ରୁଦ୍ର ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ

ପ୍ରଧାନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛିକୁ ରୁଦ୍ର ଦହନ କରନ୍ତି—ଏହିପରି ଶ୍ରୁତି କହେ।

ଆତ୍ଯନ୍ତିକଂ ଚୈଵ ଲଯଂ ଵିଦଧାତୀହ ଶଙ୍କରଃ

ଏଠାରେ ଶଙ୍କର ଶେଷ ଲୟ ଘଟାନ୍ତି।

ସ୍ଥାପିକା ମୋହନୀ ଶକ୍ତିର୍ନାରାଯଣ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ

ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିକୁ ରଖନ୍ତି ଓ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ଶ୍ରୁତି କହେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ନାରାୟଣ।

ସୃଜେଦଶେଷଂ ପ୍ରକୃତେସ୍ତନ୍ମଯଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶକଃ

ସେ ପ୍ରକୃତିରୁ ପ୍ରକୃତିର ପଚିଶି ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।

ଶକ୍ତଯୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଣ୍ଵୀଶା ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦାଃ

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଏକମେଵାକ୍ଷରଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପୁଂପ୍ରଧାନେଶ୍ଵରାତ୍ମକମ୍

ଏକମାତ୍ର ଅବିନାଶୀ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ଯାହା ପୁରୁଷ, ପ୍ରକୃତି ଓ ଈଶ୍ୱରର ସାର।

ଇଜ୍ଯନ୍ତେ ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈଃ ଶକ୍ରାଦିତ୍ଯାଦଯୋ ଽମରାଃ

ଇନ୍ଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଅମରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

କଥ୍ଯନ୍ତେ ଚୈଵ ମାହାତ୍ମ୍ଯାଚ୍ଛକ୍ତିରେକୈଵ ନିର୍ଗୁଣାଃ

ତାଙ୍କର ମହିମା ଦ୍ୱାରା କେବଳ ଏକ ନିର୍ଗୁଣ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

କରୋତି ଦେହାନ୍ ଵିଵିଧାନ୍ ଗ୍ରସତେ ଚୈଵ ଲୀଲଯା

ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦେହ ତିଆରି କରନ୍ତି ଓ ଖେଳ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି।

ସର୍ଵକାମପ୍ରଦୋ ରୁଦ୍ର ଇତ୍ଯେଷା ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ

ରୁଦ୍ର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି—ଏହି ହେଉଛି ବେଦର ଉପଦେଶ।

ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନ ସ୍ମୃତା ଦେଵାଃ ଶକ୍ତଯଃ ପରମାତ୍ମନଃ

ଦେବତାମାନେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଗୀଯତେ ସର୍ଵଶକ୍ତ୍ଯାତ୍ମା ଶୂଲପାଣିର୍ମହେଶ୍ଵରଃ

ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମହେଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ଗୀତିତ୍ୱ ପାଇଛନ୍ତି।

ଇନ୍ଦ୍ରମେକେ ପରେ ଵିଶ୍ଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣମପରେ ଜଗୁଃ

କେହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସର୍ବୋପରି ବୋଲନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଆଉ କେହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

ଏକସ୍ଯୈଵାଥ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭେଦାସ୍ତେ ପରିକୀର୍ତିତାଃ

ରୁଦ୍ରଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ରୂପମାନେ ମାତ୍ର ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ତତ୍ ତଦ୍ ରୂପଂ ସମାସ୍ଥାଯ ପ୍ରଦଦାତି ଫଲଂ ଶିଵଃ

ଶିବ ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଉପଯୁକ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ଆରାଧଯନ୍ମହାଦେଵଂ ଯାତି ତତ୍ପରମଂ ପଦମ୍

ଯେଉଁଠି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଠି ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଆରାଧଯେଦ୍ ଵୈ ଗିରିଶଂ ସଗୁଣଂ ଵାଥ ନିର୍ଗୁଣମ୍

ଗିରିଶଙ୍କୁ ଗୁଣସହିତ କିମ୍ବା ନିର୍ଗୁଣ ଭାବରେ ଯେପରି ହେଉ, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଆରୁରୁକ୍ଷୁସ୍ତୁ ସଗୁଣଂ ପୂଜଯେତ୍ ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ଯେଉଁଠି ଉନ୍ନତି ଆଶା କରାଯାଏ, ସେଠି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଗୁଣସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପଦ୍ମାସନସ୍ଥଂ ରୁକ୍ମାଭଂ ଚିନ୍ତଯେଦ୍ ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ

ବେଦିକ ପରମ୍ପରା ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା, ସୁନା ଭଳି ଅଭାସ ଦେଉଥିବା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରେ।

ଆରାଧଯେଦ୍ ଵିରୂପାକ୍ଷମାଦିମଧ୍ଯାନ୍ତସଂସ୍ଥିତମ୍

ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ ଅବସ୍ଥିତ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତାଦୃଶଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ସମାଯାତ୍ଯନ୍ତିକଂ ଶିଵମ୍

ଏପରି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶିବଙ୍କ ସାନିଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ଯଥାଵିଧି ପ୍ରକୁର୍ଵାଣଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦୈଶ୍ଵରଂ ପଦମ୍

ଯଥାବିଧି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ, ଦିବ୍ୟ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।

ତତୋ ଵାଯ୍ଵଗ୍ନିଶକ୍ରାଦୀନ୍ ପୂଜଯେଦ୍ ଭକ୍ତିସଂଯୁତଃ

ତା’ପରେ ଭକ୍ତିସହିତ ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଶକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଥାପି କଥିତୋ ଯୋଗୋ ନିର୍ବୋଜଶ୍ଚ ସବୀଜକଃ

ଏହା ସହିତ ଯୋଗକୁ ବୀଜ ଓ ନିର୍ବୀଜ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଛି।