କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ସହସ୍ରହସ୍ତଚରଣଃ ସହସ୍ରାର୍ଚିର୍ମହାଭୁଜଃ

ହଜାର ହାତ ଓ ପାଦ, ହଜାର କିରଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା।

ତ୍ରିଶୂଲୀ କୃତ୍ତିଵସନୋ ଯୋଗମୈଶ୍ଵରମାସ୍ଥିତଃ

ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି, ବାଘର ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ବିରାଜିତ।

କରୋତି ତାଣ୍ଡଵଂ ଦେଵୀମାଲୋକ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ପରମେଶ୍ୱରୀକୁ ଦେଖି, ପରମେଶ୍ୱର ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି।

ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ଦେଵସ୍ଯ ଦେହମାଯାତି ଶୂଲିନଃ

ଦେବତାଙ୍କ ଯୋଗ ଅବସ୍ଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

ଜ୍ଯୋତିଃ ସ୍ଵଭାଵଂ ଭଗଵାନ୍ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମଣ୍ଡଲମ୍

ଯିଏ ଆଲୋକର ସ୍ୱଭାବ, ସେ ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଦହିଦେଇଛନ୍ତି।

ଗୁଣୈରଶେଷୈଃ ପୃଥିଵୀଵିଲଯଂ ଯାତି ଵାରିଷୁ

ସମସ୍ତ ଗୁଣ ସହିତ ପୃଥିବୀ ପାଣିରେ ଲୟ ହୋଇଯାଏ।

ତେଜସ୍ତୁ ଗୁଣସଂଯୁକ୍ତଂ ଵାଯୌ ସଂଯାତି ସଂକ୍ଷଯମ୍

ତାପରେ, ତାହାର ଗୁଣ ସହିତ ଅଗ୍ନି ବାୟୁରେ ଲୟ ହୋଇ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।

ଭୂତାଦୌ ଚ ତଥାକାଶଂ ଲୀଯତେ ଗୁଣସଂଯୁତମ୍

ପ୍ରାଚୀନ ଭୂତ ତତ୍ତ୍ୱରେ, ଏହିପରି ଆକାଶ ତାହାର ଗୁଣ ସହିତ ଲୟ ହୁଏ।

ଵୈକାରିକେ ଦେଵଗଣାଃ ପ୍ରଲଂଯ ଯାନ୍ତି ସତ୍ତମାଃ

ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଦେବମାନେ ବୈକାରିକ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି।

ତ୍ରିଵିଧୋ ଽଯମହଙ୍କାରୋ ମହତି ପ୍ରଲଂଯ ଵ୍ରଜେତ୍

ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଅହଂକାର ବଡ଼ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୟ ହୁଏ।

ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ଜଗତୋ ଯୋନିଃ ସଂହରେଦେକମଵ୍ଯଯମ୍

ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଯାହା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ, ସବୁକିଛିକୁ ଏକ ଅବିନାଶୀ ମଧ୍ୟରେ ଆଣି ଲୟ କରେ।

ଵିଯୋଜଯତି ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରଧାନଂ ପୁରୁଷଂ ପରମ୍

ଏହା ପ୍ରଧାନ ଓ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଏକାଏକି ଅଲଗା କରିଦିଏ।

ମହେଶ୍ଵରେଚ୍ଛାଜନିତୋ ନ ସ୍ଵଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଲଯଃ

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିନା ଲୟ ନିଜେ ହୁଏ ନାହିଁ।

ପ୍ରଧାନଂ ଜଗତୋ ଯୋନିର୍ମାଯାତତ୍ତ୍ଵମଚେତନମ୍

ପ୍ରଧାନ, ଯାହା ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ, ଏହା ମାୟା ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଜଡ଼।

ଗୀଯତେ ମୁନିଭିଃ ସାକ୍ଷୀ ମହାନେକଃ ପିତାମହଃ

ମୁନିମାନେ ବଡ଼, ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଥିବା ସାକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କୁ ଗାନ କରନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନାଦ୍ଯଂ ଵିଶେଷାନ୍ତଂ ଦହେଦ୍ ରୁଦ୍ର ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ

ପ୍ରଧାନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛିକୁ ରୁଦ୍ର ଦହନ କରନ୍ତି—ଏହିପରି ଶ୍ରୁତି କହେ।

ଆତ୍ଯନ୍ତିକଂ ଚୈଵ ଲଯଂ ଵିଦଧାତୀହ ଶଙ୍କରଃ

ଏଠାରେ ଶଙ୍କର ଶେଷ ଲୟ ଘଟାନ୍ତି।

ସ୍ଥାପିକା ମୋହନୀ ଶକ୍ତିର୍ନାରାଯଣ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ

ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିକୁ ରଖନ୍ତି ଓ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ଶ୍ରୁତି କହେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ନାରାୟଣ।

ସୃଜେଦଶେଷଂ ପ୍ରକୃତେସ୍ତନ୍ମଯଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶକଃ

ସେ ପ୍ରକୃତିରୁ ପ୍ରକୃତିର ପଚିଶି ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।

ଶକ୍ତଯୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଣ୍ଵୀଶା ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦାଃ

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଏକମେଵାକ୍ଷରଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପୁଂପ୍ରଧାନେଶ୍ଵରାତ୍ମକମ୍

ଏକମାତ୍ର ଅବିନାଶୀ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ଯାହା ପୁରୁଷ, ପ୍ରକୃତି ଓ ଈଶ୍ୱରର ସାର।

ଇଜ୍ଯନ୍ତେ ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈଃ ଶକ୍ରାଦିତ୍ଯାଦଯୋ ଽମରାଃ

ଇନ୍ଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଅମରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

କଥ୍ଯନ୍ତେ ଚୈଵ ମାହାତ୍ମ୍ଯାଚ୍ଛକ୍ତିରେକୈଵ ନିର୍ଗୁଣାଃ

ତାଙ୍କର ମହିମା ଦ୍ୱାରା କେବଳ ଏକ ନିର୍ଗୁଣ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

କରୋତି ଦେହାନ୍ ଵିଵିଧାନ୍ ଗ୍ରସତେ ଚୈଵ ଲୀଲଯା

ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦେହ ତିଆରି କରନ୍ତି ଓ ଖେଳ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି।

ସର୍ଵକାମପ୍ରଦୋ ରୁଦ୍ର ଇତ୍ଯେଷା ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ

ରୁଦ୍ର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି—ଏହି ହେଉଛି ବେଦର ଉପଦେଶ।

ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନ ସ୍ମୃତା ଦେଵାଃ ଶକ୍ତଯଃ ପରମାତ୍ମନଃ

ଦେବତାମାନେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଗୀଯତେ ସର୍ଵଶକ୍ତ୍ଯାତ୍ମା ଶୂଲପାଣିର୍ମହେଶ୍ଵରଃ

ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମହେଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ଗୀତିତ୍ୱ ପାଇଛନ୍ତି।

ଇନ୍ଦ୍ରମେକେ ପରେ ଵିଶ୍ଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣମପରେ ଜଗୁଃ

କେହି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସର୍ବୋପରି ବୋଲନ୍ତି, ଅନ୍ୟେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଆଉ କେହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।

ଏକସ୍ଯୈଵାଥ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭେଦାସ୍ତେ ପରିକୀର୍ତିତାଃ

ରୁଦ୍ରଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ରୂପମାନେ ମାତ୍ର ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।