କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ମାତା ପିତା ମହାଦେଵୋ ମତ୍ତୋ ହ୍ଯନ୍ଯନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ

ମାଆ, ବାପା, ଏବଂ ମହାଦେବ—ମୋତେ ଛାଡି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।

ଜ୍ଞାତ୍ଵାତ୍ମାନମମୃତତ୍ଵଂ ଵ୍ରଜନ୍ତି

ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଅମରତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ପ୍ରାକୃତଂ ହି ସମାସେନ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଗଦତୋ ମମ

ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ପ୍ରାକୃତି ବିଷୟରେ କହୁଛି, ତୁମେ ଶୁଣ।

କାଲାଗ୍ନିର୍ଭସ୍ମସାତ୍ କର୍ତୁଂ କରୋତି ନିକିଲଂ ମତିମ୍

କାଳାଗ୍ନି ସମସ୍ତକୁ ଛାର କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ସବୁକୁ ସେଶ କରିଦିଏ।

ଦହେଦଶେଷଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷମ୍

ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷ ସହିତ ସାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଦହିଦିଏ।

କରୋତି ଲୋକସଂହାରଂ ଭୀଷଣଂ ରୂପମାଶ୍ରିତଃ

ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସଂହାର କରିଥାଏ।

ନିର୍ଦହତ୍ଯଖିଲଂ ଲୋକଂ ସପ୍ତସପ୍ତିସ୍ଵରୂପଧୃକ୍

ସପ୍ତ ସପ୍ତି ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦହିଦିଏ।

ଦେଵତାନାଂ ଶରୀରେଷୁ କ୍ଷିପତ୍ଯଖିଲଦାହକମ୍

ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦେହରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦହନ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନି ଦେଇଦିଏ।

ଏକାସା ସାକ୍ଷିଣୀ ଶଂଭୋସ୍ତିଷ୍ଠତେ ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ

ଏକମାତ୍ର ବେଦ ଶ୍ରୁତି ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସହିତ ବସିଛି।

ଆଦିତ୍ଯଚନ୍ଦ୍ରାଦିଗଣୈଃ ପୂରଯନ୍ ଵ୍ଯୋମମଣ୍ଡଲମ୍

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ ମିଶି ଆକାଶକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଇଛନ୍ତି।

ସହସ୍ରହସ୍ତଚରଣଃ ସହସ୍ରାର୍ଚିର୍ମହାଭୁଜଃ

ହଜାର ହାତ ଓ ପାଦ, ହଜାର କିରଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଥିବା।

ତ୍ରିଶୂଲୀ କୃତ୍ତିଵସନୋ ଯୋଗମୈଶ୍ଵରମାସ୍ଥିତଃ

ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି, ବାଘର ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ବିରାଜିତ।

କରୋତି ତାଣ୍ଡଵଂ ଦେଵୀମାଲୋକ୍ଯ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ପରମେଶ୍ୱରୀକୁ ଦେଖି, ପରମେଶ୍ୱର ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି।

ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ଦେଵସ୍ଯ ଦେହମାଯାତି ଶୂଲିନଃ

ଦେବତାଙ୍କ ଯୋଗ ଅବସ୍ଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

ଜ୍ଯୋତିଃ ସ୍ଵଭାଵଂ ଭଗଵାନ୍ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମଣ୍ଡଲମ୍

ଯିଏ ଆଲୋକର ସ୍ୱଭାବ, ସେ ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଦହିଦେଇଛନ୍ତି।

ଗୁଣୈରଶେଷୈଃ ପୃଥିଵୀଵିଲଯଂ ଯାତି ଵାରିଷୁ

ସମସ୍ତ ଗୁଣ ସହିତ ପୃଥିବୀ ପାଣିରେ ଲୟ ହୋଇଯାଏ।

ତେଜସ୍ତୁ ଗୁଣସଂଯୁକ୍ତଂ ଵାଯୌ ସଂଯାତି ସଂକ୍ଷଯମ୍

ତାପରେ, ତାହାର ଗୁଣ ସହିତ ଅଗ୍ନି ବାୟୁରେ ଲୟ ହୋଇ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ।

ଭୂତାଦୌ ଚ ତଥାକାଶଂ ଲୀଯତେ ଗୁଣସଂଯୁତମ୍

ପ୍ରାଚୀନ ଭୂତ ତତ୍ତ୍ୱରେ, ଏହିପରି ଆକାଶ ତାହାର ଗୁଣ ସହିତ ଲୟ ହୁଏ।

ଵୈକାରିକେ ଦେଵଗଣାଃ ପ୍ରଲଂଯ ଯାନ୍ତି ସତ୍ତମାଃ

ଶୁଦ୍ଧ ସତ୍ତ୍ୱ ଦେବମାନେ ବୈକାରିକ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି।

ତ୍ରିଵିଧୋ ଽଯମହଙ୍କାରୋ ମହତି ପ୍ରଲଂଯ ଵ୍ରଜେତ୍

ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଅହଂକାର ବଡ଼ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୟ ହୁଏ।

ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ଜଗତୋ ଯୋନିଃ ସଂହରେଦେକମଵ୍ଯଯମ୍

ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଯାହା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ, ସବୁକିଛିକୁ ଏକ ଅବିନାଶୀ ମଧ୍ୟରେ ଆଣି ଲୟ କରେ।

ଵିଯୋଜଯତି ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରଧାନଂ ପୁରୁଷଂ ପରମ୍

ଏହା ପ୍ରଧାନ ଓ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଏକାଏକି ଅଲଗା କରିଦିଏ।

ମହେଶ୍ଵରେଚ୍ଛାଜନିତୋ ନ ସ୍ଵଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ଲଯଃ

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିନା ଲୟ ନିଜେ ହୁଏ ନାହିଁ।

ପ୍ରଧାନଂ ଜଗତୋ ଯୋନିର୍ମାଯାତତ୍ତ୍ଵମଚେତନମ୍

ପ୍ରଧାନ, ଯାହା ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ, ଏହା ମାୟା ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଜଡ଼।

ଗୀଯତେ ମୁନିଭିଃ ସାକ୍ଷୀ ମହାନେକଃ ପିତାମହଃ

ମୁନିମାନେ ବଡ଼, ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଥିବା ସାକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କୁ ଗାନ କରନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନାଦ୍ଯଂ ଵିଶେଷାନ୍ତଂ ଦହେଦ୍ ରୁଦ୍ର ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ

ପ୍ରଧାନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛିକୁ ରୁଦ୍ର ଦହନ କରନ୍ତି—ଏହିପରି ଶ୍ରୁତି କହେ।

ଆତ୍ଯନ୍ତିକଂ ଚୈଵ ଲଯଂ ଵିଦଧାତୀହ ଶଙ୍କରଃ

ଏଠାରେ ଶଙ୍କର ଶେଷ ଲୟ ଘଟାନ୍ତି।

ସ୍ଥାପିକା ମୋହନୀ ଶକ୍ତିର୍ନାରାଯଣ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ

ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିକୁ ରଖନ୍ତି ଓ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ଶ୍ରୁତି କହେ ସେ ହେଉଛନ୍ତି ନାରାୟଣ।

ସୃଜେଦଶେଷଂ ପ୍ରକୃତେସ୍ତନ୍ମଯଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶକଃ

ସେ ପ୍ରକୃତିରୁ ପ୍ରକୃତିର ପଚିଶି ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।