କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଶେତେ ଯୋଗାମୃତଂ ପୀତ୍ଵା ଯତ୍ ତଦ୍ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରଂ ପଦମ୍

ଯୋଗର ଅମୃତ ପିଇ ସେ ଶୟନ କରନ୍ତି — ସେଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧାମ।

ମୂଲପ୍ରକୃତିରଵ୍ଯକ୍ତା ଗୀଯତେ ଵୈଦିକୈରଜଃ

ଅପ୍ରକଟ ମୂଳ ପ୍ରକୃତିକୁ ବେଦବିଦ୍ ଋଷିମାନେ ଅଜନ୍ମା କହି ଗାଇଥାନ୍ତି।

ଅଜସ୍ଯ ନାଭୌ ତଦ୍ ବୀଜଂ କ୍ଷିପତ୍ଯେଷ ମହେଶ୍ଵରଃ

ଅଜନ୍ମାଙ୍କର ନାଭିରେ ସେ ବୀଜକୁ ମହେଶ୍ୱର ଛାଡନ୍ତି।

ମହାନ୍ତଂ ପୁରୁଷଂ ଵିଶ୍ଵମପାଂ ଗର୍ଭମନୁତ୍ତମମ୍

ମହାପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ଜଳର ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗର୍ଭ।

ଦେଵଦେଵଂ ମହାଦେଵଂ ଭୂତାନାମୀଶ୍ଵରଂ ହରମ୍

ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବ, ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ହର।

ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ ସଂଯୁକ୍ତଃ କରୋତି ଵିକରୋତି ଚ

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି।

ସ ଵେଦାନ୍ ପ୍ରଦଦୌ ପୂର୍ଵଂ ଯୋଗମାଯାତନୁର୍ମମ

ଯୋଗମାୟାର ମୂର୍ତ୍ତି ସେ, ପ୍ରଥମେ ବେଦ ଦେଇଥିଲେ — ଏହି ମୁଁ କହୁଛି।

ତମେଵ ମୁକ୍ତଯେ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵ୍ରଜେତ ଶରଣଂ ଭଵମ୍

ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସେଉଁଠିକୁ ଜାଣି, ଭବଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପୃଚ୍ଛନ୍ତି ସ୍ମ ସୁଦୁଃ ଖିତାଃ

ଦେବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେମାନେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।

ବ୍ରୂହି ଵିଶ୍ଵାମରେଶାନ ତ୍ରାତା ତ୍ଵଂ ଶରଣୈଷିଣାମ୍

ହେ ବିଶ୍ୱ ଓ ଅମରମାନଙ୍କ ନାଥ, ଆପଣ ଶରଣ ନେଇଥିବାଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।

ତଲ୍ଲିଙ୍ଗାନୁକୃତୀଶସ୍ଯ କୃତ୍ଵା ଲିଙ୍ଗମନୁତ୍ତମମ୍

ସେ ଲିଙ୍ଗର ଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କଲେ।

ଵୈଦିକୈରେଵ ନିଯମୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ

ବେଦ ନିୟମ ଅନୁସରି ନିଜ ଜୀବନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଆଚରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ,

ତପଃ ପରଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଗୃଣନ୍ତଃ ଶତରୁଦ୍ରିଯମ୍

ଉଚ୍ଚତମ ତପସ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ।

ସର୍ଵେ ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯୋ ଭୂତ୍ଵା ଶୂଲପାଣିଂ ପ୍ରପଦ୍ଯଥ

ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।

ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵମଜ୍ଞାନମଧର୍ମଶ୍ଚ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି

ଯିଏଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ଜଗ୍ମୁଃ ସଂହୃଷ୍ଟମନସୋ ଦେଵଦାରୁଵନଂ ପୁନଃ

ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ପୁନି ଦେବଦାରୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।

ଅଜାନନ୍ତଃ ପରଂ ଦେଵଂ ଵୀତରାଗା ଵିମତ୍ସରାଃ

ସେମାନେ ପରମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜାଣିନଥିଲେ, ରାଗ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ।

ନଦୀନାଂ ଚ ଵିଵିକ୍ତେଷୁ ପୁଲିନେଷୁ ଶୁଭେଷୁ ଚ

ନଦୀର ନିର୍ଜନ ଓ ଶୁଭ୍ର ପାର୍ଶ୍ୱରେ,

କେଚିଦଭ୍ରାଵକାଶାସ୍ତୁ ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଗ୍ରଵିଷ୍ଠିତାଃ

କିଛି ଲୋକ ଖୋଲା ଆକାଶ ତଳେ, ପାଦଅଙ୍ଗୁଠିର ଟିପରେ ଭାରସା ରଖି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଇଥିଲେ।

ଶାକପର୍ଣାଶିନଃ କେଚିତ୍ ସଂପ୍ରକ୍ଷାଲା ମରୀଚିପାଃ

କିଛି ଲୋକ ଶାକ ଓ ପତ୍ର ଖାଇଥିଲେ, କିଛି ନିଜେ ଶୁଧ୍ଧ କରିଥିଲେ, କିଛି ଲୋକ ମାତ୍ର ରୋଶନିରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ।

କାଲଂ ନଯନ୍ତି ତପସା ପୂଜଯନ୍ତୋ ମହେଶ୍ଵରମ୍

ସେମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଦିନ କାଟି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।

ଚକା ଭଗଵାନ୍ ବୁଦ୍ଧିଂ ପ୍ରବୋଧାଯ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ

ବୃଷଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିକୁ ଜାଗୃତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲେ।

ଦେଵଦାରୁଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପ୍ରସନ୍ନଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ପରମେଶ୍ୱର ଦୟାଳୁ ହୋଇ ଦେବଦାରୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

ଉଲ୍ମୁକଵ୍ଯଗ୍ରହସ୍ତଶ୍ଚ ରକ୍ତପିଙ୍ଗଲଲୋଚନଃ

ତାଙ୍କ ହାତରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦୀପ ଥିଲା ଓ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତ ଓ ପିଙ୍ଗଳ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

କ୍ଵଚିନ୍ନୃତ୍ଯତି ଶୃଙ୍ଗାରୀ କ୍ଵଚିଦ୍ରୌତି ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ

କେବେ କେବେ ସେ ଶୃଙ୍ଗାର ଭାବରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କେବେ କେବେ ପୁନିପୁନି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।

ମାଯାଂ କୃତ୍ଵାତ୍ମନୋ ରୂପଂ ଦେଵସ୍ତଦ୍ ଵନମାଗତଃ

ଦେବତା ନିଜ ମାୟାରେ ଏକ ଆକାର ନେଇ, ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।

ସା ଚ ପୂର୍ଵଵଦ୍ ଦେଵେଶୀ ଦେଵଦାରୁଵନଂ ଗତା

ଦେବୀ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଥିଲେ, ପୁନି ଦେବଦାରୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।

ପ୍ରଣେମୁଃ ଶିରସା ଭୂମୌ ତୋଷଯାମାସୁରୀଶ୍ଵରମ୍

ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ନମାଇ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।

ଅଥର୍ଵଶିରସା ଚାନ୍ଯେ ରୁଦ୍ରାଦ୍ଯୈର୍ବ୍ରହ୍ମଭିର୍ଭଵମ୍

ଅନ୍ୟମାନେ ରୁଦ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମାମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଥର୍ବଶିରସ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।